Bài báo nêu bật vấn đề phân bổ nguồn vốn không nhất quán gây ra tình trạng kéo dài dự án, gián đoạn thi công, lãng phí tài nguyên và làm suy giảm chất lượng công trình. Điển hình là Dự án Trung tâm Bảo tồn dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh bị đình trệ gần một thập kỷ sau khi hết vốn giai đoạn 1, dẫn đến xuống cấp nghiêm trọng, nay phải tái khởi động với mức đầu tư điều chỉnh tăng đáng kể. Tương tự, Dự án Trường THPT chuyên Phan Bội Châu cũng bị ngừng thi công ba năm sau giai đoạn 1 vì thiếu vốn, dù giai đoạn 2 đã tái khởi động nhưng vẫn thiếu hụt ngân sách và chưa thể hoạt động toàn diện nếu thiếu giai đoạn 3. Thực trạng này cho thấy việc đảm bảo nguồn vốn xuyên suốt các giai đoạn là tối cần thiết để đẩy nhanh tiến độ, tránh lãng phí và hoàn thành dự án hiệu quả.
Tối ưu hóa phân bổ nguồn vốn nhằm đẩy nhanh tiến độ dự án
Tình trạng kéo dài nhiều năm của các dự án chủ yếu xuất phát từ việc phân bổ nguồn vốn không nhất quán, dẫn đến gián đoạn quá trình thi công qua các giai đoạn. Hậu quả là nhiều hạng mục đã hoàn thành nhưng chưa thể vận hành, gây lãng phí tài nguyên và làm suy giảm chất lượng công trình theo thời gian. Đồng thời, chi phí đầu tư gia tăng do biến động giá cả, tác động tiêu cực đến kế hoạch của các lĩnh vực liên quan.
Hiện trạng này được minh chứng cụ thể qua hai dự án trọng điểm: công trình xây dựng mới trường THPT chuyên Phan Bội Châu và dự án Trung tâm Bảo tồn, phát huy di sản dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh.
Gần một thập kỷ trôi qua, Dự án Trung tâm Bảo tồn và phát huy di sản dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh vẫn dang dở, chưa thể đi vào hoạt động do vướng mắc về nguồn vốn.
Năm 2015, UBND tỉnh Nghệ An đã thông qua Dự án Trung tâm Bảo tồn và phát huy di sản dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh. Đến đầu năm 2016, các hạng mục công trình giai đoạn 1 đã chính thức được triển khai theo quyết định phê duyệt của tỉnh.
Giai đoạn 1 của dự án, theo thiết kế sơ bộ, bao gồm các hạng mục chính: Khối nhà hành chính kết hợp chức năng biểu diễn, sưu tầm, nghiên cứu bảo tồn và lưu giữ di sản dân ca; công tác san nền; hệ thống cấp nước và cấp điện tổng thể; cùng với bể nước ngầm phục vụ sinh hoạt và phòng cháy chữa cháy, cùng các trang thiết bị cần thiết.
Với vai trò chủ đầu tư, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An đã triển khai dự án trên khu đất rộng 6.393m², tọa lạc tại đường Nguyễn Du, phường Trường Vinh, Nghệ An. Tổng vốn đầu tư ban đầu xấp xỉ 70 tỷ đồng, do Công ty Cổ phần Xây dựng Hoàng Kim đảm nhiệm thi công.
Theo kế hoạch, dự án dự kiến hoàn thành trong vòng 5 năm kể từ năm 2016, với mục tiêu hình thành một trung tâm quy mô nhằm biểu diễn, bảo tồn và phát huy các giá trị của dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh – loại hình nghệ thuật đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại từ năm 2014.
Các hạng mục thuộc giai đoạn 1 của Dự án Trung tâm Bảo tồn và phát huy di sản dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh hiện đang trong tình trạng xuống cấp nghiêm trọng.
Đáng tiếc, sau khi cạn kiệt nguồn vốn cho giai đoạn 1, Dự án Trung tâm Bảo tồn và phát huy di sản dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh đã ngừng thi công gần một thập kỷ, khiến cơ sở vật chất hiện tại rơi vào tình trạng hư hỏng nặng nề.
Nhận thức rõ nguy cơ dự án bị bỏ hoang và lãng phí nguồn lực đầu tư công, ngày 22/8/2025, UBND tỉnh Nghệ An đã ban hành Quyết định số 2700/QĐ-UBND, phê duyệt điều chỉnh chủ trương đầu tư cho dự án này.
Tiếp nối quyết định trên, vào ngày 25/11/2025, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An đã đệ trình Tờ trình số 748/TTr-SVHTTDL tới Sở Tài chính và Sở Xây dựng, đề nghị thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi đã được điều chỉnh của dự án.
Theo phương án điều chỉnh mới, toàn bộ phần kiến trúc và kết cấu của công trình 5 tầng đã được xây dựng sẽ được giữ lại nguyên trạng.
Mặc dù vậy, nhiều không gian chức năng sẽ được điều chỉnh, cải tạo và tái bố trí để tối ưu hóa khả năng khai thác, công năng sử dụng và đáp ứng các tiêu chuẩn phòng cháy chữa cháy. Cụ thể, sẽ có các hạng mục như không gian cảnh quan ngoài trời với sân quảng trường, lối đi bộ trang trí, khu nhà dịch vụ bán vé và sân khấu ngoài trời phục vụ các hoạt động biểu diễn.
Tổng mức đầu tư của dự án, sau khi điều chỉnh, đã tăng lên hơn 137 tỷ đồng và dự kiến sẽ hoàn thành vào ngày 31/12/2026.
Sau gần một thập kỷ bị trì hoãn, Dự án Trung tâm Bảo tồn và phát huy di sản dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh đang được tái khởi động với nhiều thay đổi và điều chỉnh chiến lược.
Bà Trần Thị Mỹ Hạnh, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An, thông tin rằng sau khi các sở, ngành hoàn tất quá trình thẩm định và UBND tỉnh ban hành quyết định phê duyệt điều chỉnh, dự án sẽ tiếp tục các bước triển khai tiếp theo, bao gồm việc lựa chọn nhà thầu để thực hiện theo phương án thiết kế và tư vấn đã đề xuất.
Đảm bảo nguồn vốn xuyên suốt từng giai đoạn dự án
Dự án xây dựng mới Trường THPT chuyên Phan Bội Châu, do Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An làm chủ đầu tư, đã được UBND tỉnh phê duyệt vào năm 2018. Công trình có tổng diện tích hơn 85.000 m2, tọa lạc tại xã Nghi Ân, TP Vinh cũ (nay là phường Vinh Phú), Nghệ An.
Vào năm 2021, giai đoạn 1 của dự án đã được triển khai với tổng kinh phí 95 tỷ đồng, bao gồm các hạng mục như khối phòng học, phòng chức năng, thư viện, tất cả được liên kết bởi hệ thống hành lang.
Công trình xây dựng mới Trường THPT chuyên Phan Bội Châu tại phường Vinh Phú, Nghệ An, đã hoàn thành giai đoạn 1 vào năm 2022 nhưng sau đó bị đình trệ.
Đáng chú ý, sau khi hoàn thành giai đoạn 1 vào năm 2022, dự án đã phải tạm ngừng thi công gần ba năm do thiếu hụt nguồn vốn. Mãi đến tháng 6/2025, giai đoạn 2 mới được tái khởi động với tổng mức đầu tư hơn 101 tỷ đồng.
Các khối phòng học và phòng chức năng thuộc dự án xây mới Trường THPT chuyên Phan Bội Châu, đã hoàn thành từ giai đoạn 1, hiện đang chờ đợi các hạng mục tiếp theo để có thể kết nối và đưa toàn bộ dự án vào sử dụng đồng bộ.
Ông Trần Như Long, Cán bộ kỹ thuật kiêm Chỉ huy trưởng công trình từ Công ty CP Tổng Công ty Xây dựng Nghệ An, chia sẻ về dự án xây mới Trường THPT chuyên Phan Bội Châu: “Để đảm bảo tiến độ, chúng tôi đang tập trung tối đa nhân lực, phương tiện và thiết bị nhằm đẩy nhanh tiến độ thi công các hạng mục thuộc giai đoạn 2. Nhà thầu cam kết hoàn thành dự án vào tháng 6/2026 theo đúng yêu cầu của chủ đầu tư.”
Đơn vị thi công đang khẩn trương đẩy nhanh tiến độ giai đoạn 2 của Dự án Trường THPT chuyên Phan Bội Châu.
Ông Nguyễn Đình Hùng, Phó trưởng phòng Quản lý dự án 2 thuộc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp tỉnh Nghệ An, cho biết nhà thầu đã cam kết hoàn thành dự án đúng tiến độ. Tuy nhiên, nguồn vốn hiện tại cho giai đoạn 2 mới chỉ đạt 68 tỷ đồng, vẫn còn thiếu khoảng 33 tỷ đồng so với tổng mức đầu tư đã phê duyệt.
Hiện tại, Ban quản lý dự án đang tích cực phối hợp với các sở, ngành liên quan để chuẩn bị cho giai đoạn 3, nhằm lập kế hoạch cho các hạng mục còn lại. Thực tế cho thấy, dù giai đoạn 2 có hoàn thành đúng tiến độ, dự án xây dựng mới Trường THPT chuyên Phan Bội Châu vẫn chưa thể đi vào hoạt động toàn diện nếu thiếu sự triển khai của giai đoạn 3, vốn dự kiến cần gần 300 tỷ đồng.
