Hà Nội: Ga tàu thành trung tâm đô thị mới, sầm uất.

Hà Nội đã xác định phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng (TOD) là một yêu cầu bức thiết và chiến lược trọng yếu để tái cấu trúc không gian đô thị. Mô hình TOD tập trung phát triển mật độ cao, tích hợp đa chức năng xung quanh các nhà ga, nhằm giảm sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân và tối ưu hóa hiệu quả sử dụng đất. Chiến lược này kỳ vọng hình thành mạng lưới đô thị đa trung tâm, các hạt nhân kinh tế mới và nâng tỷ lệ người dân sử dụng giao thông công cộng lên trên 50%, đồng thời giảm ùn tắc và phát thải. Hà Nội dự kiến triển khai thí điểm TOD từ 2025-2035, sau đó mở rộng toàn mạng lưới và hoàn thiện hệ thống TOD dọc theo các tuyến đường sắt đô thị đến năm 2045. Mục tiêu dài hạn là kiến tạo Thủ đô thành một đô thị xanh, thông minh, bền vững và nâng cao vị thế cạnh tranh.

Trong khuôn khổ Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội với tầm nhìn chiến lược 100 năm, Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội đã khẳng định: Phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD – Transit-Oriented Development) không còn là một lựa chọn hay phương án thí điểm đơn thuần, mà đã trở thành một yêu cầu bức thiết, mang tính bắt buộc, xuất phát từ thực tiễn phát triển nội tại của Thủ đô hiện nay.

Mô hình phát triển đô thị định hướng TOD được xác định là chiến lược trọng yếu, nhằm mục đích tái cấu trúc không gian đô thị Hà Nội theo phương thức nén, tích hợp đa chức năng, đồng thời giảm thiểu sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân và tối ưu hóa hiệu quả sử dụng đất. TOD có mối liên hệ mật thiết với việc đầu tư và phát triển các hệ thống giao thông khối lượng lớn, bao gồm đường sắt đô thị, xe buýt nhanh (BRT) và các tuyến giao thông công cộng tốc độ cao.

Để định hướng phát triển TOD đạt hiệu quả cao nhất, cần có sự triển khai đồng bộ với các quy hoạch chủ chốt khác như quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch hạ tầng kỹ thuật, quy hoạch không gian ngầm và chiến lược phát triển kinh tế đô thị. Mục tiêu cốt lõi là kiến tạo các trung tâm phát triển với mật độ cao xung quanh các nhà ga, từ đó hình thành một mạng lưới đô thị đa trung tâm, giúp giảm tải áp lực cho khu vực nội đô lịch sử.

Theo nhận định từ Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội, dự kiến đến năm 2045, Thủ đô sẽ hoàn thiện mạng lưới TOD trải rộng dọc theo toàn bộ hệ thống đường sắt đô thị và các tuyến giao thông công cộng khối lượng lớn. Các khu TOD này được kỳ vọng sẽ trở thành những hạt nhân kinh tế – dịch vụ – thương mại – văn hóa mới, định hình diện mạo phát triển của Hà Nội.

Các mục tiêu cụ thể của chiến lược này bao gồm: Nâng tỷ lệ người dân sử dụng giao thông công cộng lên trên 50%, tối đa hóa hiệu quả khai thác quỹ đất tại các khu vực lân cận nhà ga, phát triển các không gian đi bộ và không gian công cộng chất lượng cao, đồng thời góp phần giảm phát thải và giải quyết tình trạng ùn tắc giao thông.

Giai đoạn 2025 – 2035, Hà Nội sẽ ưu tiên tập trung triển khai các khu TOD thí điểm tại các nhà ga trung tâm của những tuyến metro tiên phong, đặc biệt là ở các khu vực có tiềm năng phát triển vượt trội như các trục Tây – Đông và Bắc – Nam. Từ năm 2035 đến năm 2045, Thủ đô sẽ mở rộng mô hình TOD trên toàn bộ mạng lưới đường sắt đô thị, từng bước hình thành một hệ thống các trung tâm đô thị mới, đồng bộ dọc theo các tuyến giao thông công cộng khối lượng lớn.

Với tầm nhìn dài hạn, hệ thống TOD được định hướng trở thành cấu trúc không gian chủ đạo của Thủ đô Hà Nội, tạo nên một mạng lưới các trung tâm đô thị đa cực, gắn kết chặt chẽ với hệ thống giao thông công cộng hiện đại. Các khu TOD này sẽ đóng vai trò là những động lực kinh tế, văn hóa và trung tâm đổi mới sáng tạo then chốt của thành phố.

Mô hình phát triển chiến lược này kỳ vọng sẽ góp phần xây dựng Hà Nội trở thành một đô thị xanh, thông minh và bền vững, giảm thiểu đáng kể sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân, nâng cao chất lượng môi trường sống và củng cố vị thế cạnh tranh của Thủ đô trong khu vực cũng như trên trường quốc tế.