Bài báo nêu bật thực trạng đáng báo động về áp lực chất thải đô thị tại Hà Nội, với việc xả rác bừa bãi và thiếu phân loại gây ô nhiễm, mất mỹ quan do thói quen của người dân. Để giải quyết vấn đề này, TP Hà Nội đã ban hành Quyết định số 87/2025/QĐ-UBND, có hiệu lực từ 8/1/2026, nhằm cụ thể hóa việc quản lý chất thải rắn sinh hoạt từ hộ gia đình, cá nhân và các đơn vị liên quan. Quy định này tập trung vào các nguyên tắc giảm thiểu phát sinh, tái sử dụng, tái chế rác thải để hướng tới kinh tế tuần hoàn, đồng thời khuyến khích ứng dụng công nghệ thông tin. Tuy nhiên, bài báo nhấn mạnh rằng thành công cuối cùng phụ thuộc rất lớn vào ý thức chấp hành của người dân cùng với công tác tuyên truyền và hướng dẫn chi tiết tại cơ sở.
Áp lực chất thải đô thị: Thực trạng và nhu cầu chuyển đổi
Vào khoảng 21 giờ ngày 31/12/2025, tại khu vực phố Nguyễn Cảnh Dị, phường Định Công (Hà Nội), một hình ảnh quen thuộc lại tái diễn: chỉ vài phút sau khi xe thu gom rời đi, những túi rác sinh hoạt vội vã được đặt ngay cạnh miệng cống. Cảnh tượng hỗn độn của thức ăn thừa, túi nilon, chai nhựa cùng dòng nước rỉ rác lênh láng trên mặt đường không chỉ gây mất mỹ quan mà còn tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường.
Phản ánh một thực tế phổ biến, một người dân chia sẻ: “Gia đình tôi đi làm về muộn, thường tiện tay mang rác ra bỏ ngay, chứ việc phân loại cũng tốn kém thời gian”.
Công tác quản lý và xử lý chất thải rắn sinh hoạt phụ thuộc đáng kể vào ý thức và trách nhiệm của mỗi cá nhân.
Ngược lại, tại một khu chung cư thuộc phường Vĩnh Tuy, nhiều hộ gia đình đã dần hình thành thói quen phân loại rác thành hai luồng chính: chất thải hữu cơ và chất thải có khả năng tái chế.
Chị Nguyễn Thu Hạnh, cư dân tại khu đô thị Time City, nhận định: “Ban đầu chúng tôi cũng khá e ngại, nhưng khi nhận thấy môi trường sống sạch sẽ hơn, mùi hôi giảm rõ rệt, mọi người đều nỗ lực tuân thủ”.
Đối mặt với khối lượng chất thải sinh hoạt khổng lồ, chị Trang, một công nhân vệ sinh môi trường, cho biết Hà Nội mỗi ngày phải xử lý hàng nghìn tấn rác thải.
Đặc biệt tại các khu dân cư cũ, ngõ hẻm chật hẹp hay các chung cư đông đúc, tình trạng chất thải không được tập kết đúng giờ, thiếu phân loại và tràn ra lòng đường vẫn là vấn đề nan giải và phổ biến.
Chị Trang cũng cho biết thêm: “Không ít người dân thừa nhận rằng việc xả rác bừa bãi hoặc trộn lẫn chất thải hữu cơ và tái chế đã ăn sâu vào thói quen, khiến việc thay đổi trở nên khó khăn”.
Trong bối cảnh cấp bách này, việc ban hành quy định cụ thể cho từng hộ gia đình và cá nhân được xem là một bước tiến chiến lược, chuyển hóa công tác quản lý chất thải rắn sinh hoạt từ các chủ trương chung thành những yêu cầu rõ ràng, thiết thực và gắn liền với cuộc sống thường nhật.
Theo Quyết định số 87/2025/QĐ-UBND của UBND TP Hà Nội về quản lý chất thải rắn sinh hoạt của hộ gia đình, cá nhân, vừa được Phó Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Mạnh Quyền ký ban hành và có hiệu lực từ ngày 8/1/2026, văn bản này được kỳ vọng sẽ tạo ra những chuyển biến đột phá trong công tác quản lý rác thải sinh hoạt – một vấn đề “nóng” đặc biệt tại các khu dân cư, chung cư và khu vực nội đô.
Quy định này cụ thể hóa việc điều chỉnh toàn diện các hoạt động quản lý chất thải rắn sinh hoạt phát sinh từ hộ gia đình, cá nhân trên toàn địa bàn Thành phố, đồng thời xác định rõ quyền hạn, nghĩa vụ và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cộng đồng dân cư và các cá nhân có liên quan.
Đặc biệt, quy định còn mở rộng phạm vi áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, cũng như các chủ đầu tư hạ tầng khu sản xuất, kinh doanh, dịch vụ tập trung, cụm công nghiệp có lượng chất thải sinh hoạt phát sinh dưới 300kg/ngày.
Các đối tượng nêu trên được quyền lựa chọn hình thức quản lý chất thải rắn sinh hoạt tương đồng với hộ gia đình, cá nhân, nhằm đảm bảo sự thống nhất và hiệu quả trong toàn bộ chu trình thu gom và xử lý.
Chiến lược Quản lý Chất thải: Hướng tới Kinh tế Tuần hoàn Bền vững
Quyết định cũng thiết lập bốn nguyên tắc cốt lõi trong công tác quản lý chất thải rắn sinh hoạt. Trọng tâm đầu tiên là việc quản lý phải tuân thủ nghiêm ngặt mọi quy định của pháp luật hiện hành.
Quan trọng hơn, chất thải rắn sinh hoạt được định hướng theo lộ trình giảm thiểu tối đa phát sinh, đồng thời thúc đẩy mạnh mẽ hoạt động tái sử dụng, tái chế. Mục tiêu là khai thác triệt để giá trị tài nguyên ẩn chứa trong rác thải, đồng điệu với mô hình kinh tế tuần hoàn mà Hà Nội đang kiên định theo đuổi.
Thay vì xem rác thải là một gánh nặng cần phải chôn lấp, Thành phố chủ trương khuyến khích người dân thay đổi tư duy, thực hiện phân loại và xử lý rác ngay từ nguồn gốc phát sinh. Cách tiếp cận này không chỉ là nền tảng để giảm thiểu áp lực lên các khu xử lý rác tập trung mà còn góp phần hạn chế đáng kể nguy cơ ô nhiễm môi trường.
Tình trạng chất thải sinh hoạt bị tập kết bừa bãi ven đường tại nhiều khu dân cư gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến mỹ quan và vệ sinh đô thị.
Một điểm nhấn đổi mới trong quy định là sự khuyến khích mạnh mẽ việc ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác quản lý chất thải rắn sinh hoạt.
Thông qua việc số hóa dữ liệu, theo dõi chính xác khối lượng rác phát sinh, tần suất thu gom và tiếp nhận phản ánh từ người dân, các cơ quan quản lý được kỳ vọng sẽ có cái nhìn toàn diện và sát thực hơn về thực trạng, từ đó tối ưu hóa công tác điều hành, vận chuyển và xử lý chất thải.
Quy định cũng tái khẳng định tầm quan trọng của việc thực hiện đúng phân cấp và thẩm quyền quản lý nhà nước của UBND Thành phố trong lĩnh vực chất thải rắn, nhằm ngăn chặn tình trạng chồng chéo hoặc bỏ trống trách nhiệm.
Nhận định về hiệu quả của các quy định mới về xử lý chất thải rắn sinh hoạt cấp hộ gia đình, bà Nguyễn Thị Kim Lý, Tổ trưởng Tổ dân phố 32, 33 phường Định Công (Hà Nội), nhấn mạnh: “Vấn đề cốt lõi của xử lý rác hàng ngày không chỉ nằm ở các văn bản pháp lý, mà phụ thuộc rất lớn vào ý thức chấp hành của người dân, cùng với công tác tuyên truyền và hướng dẫn chi tiết tại cơ sở”.
Bà Lý kết luận: “Chỉ khi mỗi hộ gia đình nhận thức đầy đủ trách nhiệm, thực hiện nghiêm túc việc phân loại và đổ rác đúng quy định, bài toán chất thải đô thị mới thực sự tìm được lời giải bền vững và toàn diện”.
