Bài báo chỉ ra rằng nhà ở nông thôn Việt Nam đang đối mặt nhiều thách thức do đô thị hóa và biến đổi khí hậu, với thực trạng tự phát, thiếu thiết kế chuyên nghiệp và ứng dụng công nghệ không đồng bộ. Các chuyên gia khuyến nghị cần tích hợp công nghệ xây dựng một cách có chọn lọc, dựa trên điều kiện địa chất, khí hậu và năng lực cộng đồng, thay vì loại bỏ hoàn toàn giải pháp truyền thống. Về vật liệu, cần kết hợp hài hòa vật liệu truyền thống với hiện đại, ưu tiên vật liệu xanh và tận dụng nguồn lực địa phương để đảm bảo tính bền vững và bản sắc kiến trúc. Để nâng cao chất lượng nhà ở nông thôn, việc ứng dụng công nghệ đòi hỏi nghiên cứu chuyên sâu, định hướng chiến lược và sự dẫn dắt của giới chuyên môn.
Kiến tạo Nhà ở Nông thôn: Thách thức Hiện hữu và Góc nhìn Thiết kế Đột phá
Trong bối cảnh nông thôn Việt Nam chứng kiến sự chuyển mình mạnh mẽ do phát triển kinh tế, quá trình đô thị hóa và tác động ngày càng rõ rệt của biến đổi khí hậu, nhu cầu về nhà ở nông thôn đang đòi hỏi những giải pháp kiến trúc không chỉ phù hợp với đặc thù từng vùng miền, tối ưu hóa tài nguyên mà còn phải đảm bảo khả năng thích ứng và bền vững trong dài hạn.
Quang cảnh hội thảo khoa học tập trung thảo luận về việc ứng dụng các công nghệ tích hợp trong công tác thiết kế và xây dựng nhà ở khu vực nông thôn Việt Nam.
Mở đầu phần trình bày, Kiến trúc sư (KTS) Nguyễn Tuấn Ngọc đã cung cấp một cái nhìn sâu sắc về thực trạng ứng dụng công nghệ trong thiết kế và thi công nhà ở nông thôn trên toàn quốc.
Ông Ngọc chỉ ra rằng, đặc trưng chủ đạo của nhà ở nông thôn Việt Nam là xu hướng tự phát, thiếu vắng sự can thiệp của các đơn vị tư vấn thiết kế chuyên nghiệp. Thực trạng này dẫn đến sự phân mảnh trong giải pháp xây dựng, khi mỗi địa phương, thậm chí mỗi gia đình, áp dụng những phương án riêng lẻ, thiếu tính đồng bộ và khó khăn trong việc đảm bảo chất lượng bền vững.
Qua khảo sát thực tế tại các vùng kinh tế – xã hội trọng điểm, KTS Nguyễn Tuấn Ngọc đã làm rõ sự phân hóa đáng kể về điều kiện tự nhiên, nguồn nhân lực và tập quán xây dựng đặc thù giữa các khu vực miền núi, đồng bằng và ven biển.
Tại không ít địa phương, công nghệ xây dựng vẫn chịu ảnh hưởng lớn từ kinh nghiệm truyền miệng của thợ thủ công, trong khi khả năng tiếp cận các giải pháp tiên tiến bị hạn chế bởi yếu tố chi phí, thiếu thông tin và hướng dẫn triển khai chi tiết.
“Thách thức cốt lõi hiện nay không phải là sự thiếu hụt công nghệ, mà là việc thiếu một lộ trình định hướng rõ ràng trong lựa chọn và tích hợp các giải pháp công nghệ thích hợp. Nếu thiếu đi bộ tiêu chí chuẩn mực, việc ứng dụng công nghệ mới một cách rập khuôn có thể gây lãng phí nguồn lực, tiềm ẩn nguy cơ cho chất lượng công trình và làm lu mờ bản sắc kiến trúc đặc trưng của vùng nông thôn,” KTS Nguyễn Tuấn Ngọc khẳng định.
Thiết lập Tiêu chí Lựa chọn Công nghệ Tối ưu cho Nhà ở Nông thôn
Thạc sĩ, Kỹ sư (ThS. KS) Đỗ Đức Thắng đã trình bày một phân tích chuyên sâu về tiến trình tiến hóa của công nghệ xây dựng nhà ở nông thôn Việt Nam, từ các phương thức thủ công truyền thống đến những giải pháp kỹ thuật hiện đại đang dần được ứng dụng phổ biến.
Lịch sử phát triển công nghệ xây dựng tại khu vực nông thôn Việt Nam phản ánh một quá trình chuyển đổi liên tục nhưng không đồng bộ giữa các vùng miền. Ở nhiều giai đoạn, công nghệ hiện đại được đưa vào nhanh chóng, nhưng lại thiếu sự điều chỉnh cần thiết để thích nghi với điều kiện địa chất, khí hậu và trình độ thi công đặc thù tại địa phương. Thực trạng này tạo ra một nghịch lý: công nghệ càng tiên tiến thì hiệu quả ứng dụng thực tế lại càng không đạt như kỳ vọng.
Dựa trên kinh nghiệm nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn, ThS. KS Đỗ Đức Thắng đặc biệt nhấn mạnh sự cần thiết của việc tích hợp công nghệ thay vì loại bỏ hoàn toàn các giải pháp truyền thống. Ông khẳng định rằng, các giải pháp về nền móng, kết cấu và kỹ thuật thi công phải được lựa chọn dựa trên sự am hiểu sâu sắc về điều kiện địa chất, quy mô công trình và năng lực kiểm soát chất lượng của cộng đồng địa phương.
Công nghệ phù hợp không nhất thiết phải là giải pháp phức tạp nhất, mà là giải pháp có khả năng tối ưu hóa chi phí, rút ngắn đáng kể thời gian thi công, đồng thời nâng cao độ an toàn và kéo dài tuổi thọ của công trình.
Đặc biệt, đối với phân khúc nhà ở nông thôn và nhà ở xã hội, ThS. KS Đỗ Đức Thắng nhấn mạnh vai trò của đội ngũ kiến trúc sư và kỹ sư không chỉ dừng lại ở việc thiết kế, mà còn bao gồm trách nhiệm hướng dẫn, chuyển giao công nghệ và đồng hành cùng người dân trong toàn bộ quá trình xây dựng.
Trong bối cảnh xây dựng nhà ở nông thôn, vai trò của kiến trúc sư và kỹ sư được mở rộng, bao gồm thiết kế, hướng dẫn kỹ thuật, chuyển giao giải pháp và đồng hành chặt chẽ cùng người dân để đảm bảo chất lượng công trình.
Vật liệu Xây dựng: Yếu tố Cốt lõi Kiến tạo Kiến trúc Nông thôn Bền vững
Xét từ góc độ vật liệu, Tiến sĩ (TS) Trần Bá Việt đã cung cấp một phân tích chuyên sâu về các xu hướng sử dụng vật liệu xây dựng cho nhà ở nông thôn Việt Nam trong bối cảnh phát triển hiện tại.
Theo TS Trần Bá Việt, song hành với sự phát triển kinh tế – xã hội, các vật liệu xây dựng công nghiệp như bê tông, thép, kính và tôn đang dần chiếm ưu thế, thay thế vị trí của vật liệu truyền thống. Tuy nhiên, việc ứng dụng các vật liệu mới này chưa thực sự tối ưu, gây ra nhiều hệ lụy tiêu cực về vi khí hậu, mức tiêu thụ năng lượng và tác động đến cảnh quan đặc trưng của nông thôn.
TS Trần Bá Việt nhấn mạnh rằng, mỗi vùng kinh tế sở hữu những đặc điểm riêng biệt về địa hình, khí hậu và văn hóa, do đó không thể áp dụng một cách rập khuôn một loại vật liệu hay một mô hình nhà ở duy nhất cho mọi khu vực. Ông đề xuất rằng, việc kết hợp hài hòa giữa vật liệu truyền thống và vật liệu hiện đại, dựa trên nền tảng cải tiến kỹ thuật và công nghiệp hóa, là hướng đi chiến lược để vừa đảm bảo độ bền vững, vừa bảo tồn được bản sắc kiến trúc độc đáo.
Bên cạnh đó, TS Trần Bá Việt cũng đặc biệt quan tâm đến xu hướng phát triển các loại vật liệu xanh, vật liệu có hàm lượng carbon thấp, đồng thời chú trọng khai thác tối đa nguồn lực sẵn có tại địa phương.
“Với sự hướng dẫn và chuẩn hóa phù hợp, những vật liệu này hoàn toàn có tiềm năng trở thành nền tảng vững chắc cho việc kiến tạo kiến trúc nông thôn bền vững trong tương lai,” TS Trần Bá Việt nhận định.
Tổng kết các ý kiến và phân tích tại hội thảo, có thể thấy rõ rằng việc ứng dụng công nghệ tích hợp trong thiết kế và xây dựng nhà ở nông thôn Việt Nam không thể tách rời vai trò then chốt của công tác nghiên cứu chuyên sâu, định hướng chiến lược và sự dẫn dắt từ giới chuyên môn.
Các nghiên cứu trình bày không chỉ dừng lại ở việc nhận diện và phân tích vấn đề, mà còn định hướng đến việc xây dựng một hệ thống tiêu chí chuẩn mực, các mô hình mẫu và giải pháp có tính ứng dụng cao, phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội đặc thù của từng vùng miền. Mục tiêu cuối cùng là góp phần nâng tầm chất lượng nhà ở nông thôn, đồng thời thúc đẩy sự phát triển của kiến trúc Việt Nam theo hướng bền vững, linh hoạt thích ứng và đậm đà bản sắc.
