Dự án quy hoạch chi tiết cải tạo hai bờ sông Tô Lịch đang được triển khai qua nhiều giai đoạn, với tổng chiều dài toàn tuyến sẽ được hoàn thiện để biến sông thành "lá phổi" xanh quan trọng của Hà Nội. Mục tiêu chính là nâng cao chất lượng môi trường nước sông Tô Lịch một cách toàn diện và kiến tạo một trục không gian mở, cảnh quan xanh liên hoàn xuyên suốt nội đô. Quy hoạch ưu tiên không gian cây xanh, mặt nước, công trình cộng đồng quy mô nhỏ và kiểm soát nghiêm ngặt xây dựng mới. Các đoạn sông được thiết kế cảnh quan riêng biệt, tích hợp đa dạng chức năng từ công cộng, văn hóa, thương mại dịch vụ đến sinh thái, đồng thời gắn kết đồng bộ với hệ thống xử lý nước thải để cải thiện căn bản chất lượng nước.
Đồ án quy hoạch chi tiết giai đoạn 1 của dự án cải tạo hai bờ sông Tô Lịch, với chiều dài khoảng 6,2km, kéo dài từ nhánh nút giao Hoàng Quốc Việt – Võ Chí Công đến cầu Mới Ngã Tư Sở. Khu vực nghiên cứu bao phủ diện tích khoảng 324.006m², nằm gọn trong hai tuyến đường ven sông, tạo sự liên kết chiến lược với các trục giao thông trọng yếu như Võ Chí Công, Bưởi, Láng, Nguyễn Trãi. Mục tiêu là kiến tạo một trục không gian mở liên hoàn, xuyên suốt khu vực phía Tây và Tây Nam nội đô.
Các kế hoạch quy hoạch hướng đến mục tiêu cốt lõi là nâng tầm chất lượng môi trường nước sông Tô Lịch một cách toàn diện. (Ảnh minh họa).
Hoạt động xây dựng mới sẽ được kiểm soát nghiêm ngặt, ưu tiên tối đa cho không gian cây xanh, mặt nước và các công trình cộng đồng. Chỉ cho phép triển khai các hạng mục quy mô nhỏ, tối đa một tầng, như ki-ốt dịch vụ, chòi nghỉ, nhà vệ sinh công cộng và các công trình phụ trợ thiết yếu trong các khu đất cây xanh.
Không gian cảnh quan sẽ được thiết kế theo từng phân đoạn riêng biệt, hài hòa với đặc trưng lịch sử và hiện trạng cụ thể của từng khu vực. Đoạn từ Hoàng Quốc Việt đến Cầu Giấy, vị trí đầu nguồn sông Tô Lịch, được định hướng phát triển thành các không gian công cộng quy mô lớn, bao gồm quảng trường, tuyến đường đi bộ và xe đạp, cùng với các trung tâm dịch vụ tiện ích.
Đoạn từ Cầu Giấy đến đường Nguyễn Trãi được xác định là không gian mang đậm bản sắc văn hóa, gắn liền với các giá trị truyền thống và các lễ hội khu vực đặc trưng, điển hình là lễ hội chùa Láng.
Song song đó, đồ án quy hoạch chi tiết hai bên bờ sông Tô Lịch giai đoạn 2 có tổng chiều dài khoảng 7km, bắt đầu từ khu vực Ngã Tư Sở đến hết đoạn phân nhánh Linh Đàm và sông Nhuệ. Khu vực nghiên cứu này có quy mô rộng khoảng 459.437m².
Quy hoạch giai đoạn 2 nhấn mạnh nguyên tắc kế thừa hiện trạng, đồng thời cải tạo, chỉnh trang các khu đất cây xanh, công viên, và khu thể dục thể thao hiện có. Bên cạnh đó, sẽ bổ sung thêm các không gian công cộng mới, đảm bảo sự gắn kết hài hòa và bền vững với các khu dân cư lân cận.
Các đoạn tuyến được quy hoạch cảnh quan phù hợp với đặc thù riêng của từng khu vực. Đoạn từ đường Nguyễn Trãi đến Vành đai 3 được định hướng phát triển mạnh các hoạt động thương mại, dịch vụ, và ẩm thực ven sông, nhằm hình thành một không gian kinh tế đêm sôi động, thổi luồng sinh khí mới vào khu vực.
Đoạn từ Vành đai 3 đến cầu Thanh Liệt sẽ được kiến tạo thành một không gian sinh thái, thư giãn, vui chơi giải trí gắn kết chặt chẽ với thiên nhiên. Tại đây, sẽ bố trí các công trình công cộng, quảng trường, công viên kết hợp sân thể thao phục vụ nhu cầu của người dân.
Hệ thống không gian ven sông sẽ được tổ chức lại với đường dạo, cây xanh, công viên, vườn hoa được quy hoạch bài bản; tăng cường kết nối hai bờ bằng các cầu đi bộ và cầu cảnh quan hiện đại. Hệ thống đường giao thông hai bên sông tiếp tục được định hình dựa trên các tuyến hiện hữu, nằm trong khuôn khổ dự án cải tạo, chỉnh trang và tái thiết công viên tuyến hai bên sông Tô Lịch.
Không gian cảnh quan ven sông Tô Lịch sẽ được quy hoạch phân đoạn, đồng bộ với đặc trưng lịch sử và hiện trạng khu vực. (Ảnh minh họa).
Theo ông Nguyễn Đức Hùng, Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội, các giải pháp quy hoạch được xây dựng theo hướng đồng bộ, gắn kết chặt chẽ với hệ thống xử lý nước thải. Cùng với các chủ trương về khơi thông, bổ cập, làm đầy và nâng mực nước sông thông qua cửa cống Trẹm, quy hoạch này đặt mục tiêu cải thiện căn bản chất lượng môi trường nước sông Tô Lịch.
Trong tổng thể quy hoạch chung của Thủ đô, sông Tô Lịch được kỳ vọng sẽ từng bước thoát khỏi tình trạng ô nhiễm, kiến tạo nên một trục cảnh quan xanh quan trọng, gần như ôm trọn khu vực nội đô. Nếu sông Hồng đóng vai trò trục cảnh quan chủ đạo ở phía Đông, thì sông Tô Lịch sẽ trở thành một trục cảnh quan nội đô mang ý nghĩa đặc biệt và riêng có.
Trong giai đoạn tiếp theo, TP Hà Nội đã chỉ đạo đơn vị tư vấn tiếp tục hoàn thiện quy hoạch giai đoạn 3, từ khu vực Cầu Bươu đến giáp cửa sông Hồng. Mục tiêu là hoàn chỉnh toàn tuyến sông Tô Lịch, kết nối đồng bộ hệ thống cây xanh, mặt nước và các tiện ích dọc tuyến, từng bước hình thành một không gian xanh sống động, một “lá phổi” mới thiết yếu cho Thủ đô.
