Chuyển đổi số đang đưa các thủ tục hành chính lên không gian mạng, giúp người dân dễ dàng thực hiện các dịch vụ công như xin cấp phép xây dựng một cách tiện lợi, minh bạch và hiệu quả hơn hẳn so với quy trình giấy tờ truyền thống. Tại các địa phương, quá trình này được triển khai mạnh mẽ với sự hỗ trợ từ các Tổ công nghệ số cộng đồng và Tổ ứng cứu công nghệ, nhằm phổ cập kỹ năng số và đảm bảo mọi đối tượng công dân đều có thể tiếp cận, sử dụng dịch vụ số.
Bên cạnh đó, chuyển đổi số còn được ứng dụng sâu rộng vào công tác quản trị đô thị, từ quản lý cải tạo chung cư cũ, hạ tầng đến quy hoạch đô thị. Việc số hóa quy hoạch đã biến các bản đồ tĩnh thành nguồn dữ liệu sống động, giúp công dân dễ dàng tra cứu thông tin và cung cấp công cụ hữu hiệu cho cán bộ quản lý, góp phần nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản trị đô thị.
Chuyển đổi số: Đưa thủ tục hành chính lên không gian mạng
Với một chiếc điện thoại thông minh trên tay, ông Nguyễn Văn Thành, công dân phường Duy Tiên (Ninh Bình), đã dễ dàng truy cập hồ sơ xin cấp phép xây dựng vừa được xử lý trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Mọi tài liệu, bản vẽ và cập nhật tiến độ đều hiển thị trực quan, rõ nét trên giao diện số.
Chuyển đổi số, từ tài liệu giấy sang nền tảng bản đồ số, đang nâng cao năng lực quản lý đô thị của các cấp xã, phường một cách hiệu quả.
Ông Thành kể lại, trong quá khứ, mỗi khi tiến hành thủ tục cấp phép xây dựng, gia đình ông phải tốn nhiều thời gian và công sức với bộ hồ sơ giấy, di chuyển nhiều lần giữa cơ quan cấp xã (trước đây) và cấp huyện để bổ sung, điều chỉnh theo yêu cầu. “Chỉ cần thiếu sót một loại giấy tờ, cả quá trình phải làm lại từ đầu, đôi khi kéo dài cả tuần”, ông Thành cho biết.
Hiện nay, với việc số hóa hồ sơ cấp phép xây dựng, quy trình thủ tục đã trở nên đơn giản và hiệu quả hơn đáng kể. Công dân có thể dễ dàng nộp hồ sơ trực tuyến, theo dõi sát sao tình trạng xử lý thông qua điện thoại thông minh hoặc máy tính cá nhân. Trong trường hợp cần bổ sung tài liệu, cán bộ chuyên trách sẽ hướng dẫn trực tiếp trên hệ thống, loại bỏ hoàn toàn việc đi lại phiền hà như trước đây.
“Giờ đây, tôi nắm rõ hồ sơ của mình đang ở giai đoạn nào, do ai phụ trách xử lý và thời điểm dự kiến có kết quả. Khi được cấp phép, bản giấy phép điện tử cũng được lưu trữ an toàn trên thiết bị, mang lại sự tiện lợi tối đa”, ông Thành khẳng định.
Theo ông Phạm Quang Hưng, Bí thư Đảng ủy phường Duy Tiên, quá trình chuyển đổi số tại địa phương đang được triển khai với một phương pháp tiếp cận hết sức thực tiễn. Phường đã kiện toàn Ban Chỉ đạo, các Tổ công tác chuyên trách về phát triển khoa học – công nghệ, chuyển đổi số và Đề án 06, nổi bật là Tổ ứng cứu công nghệ và nghiệp vụ với 15 thành viên.
Nhiệm vụ của Tổ không chỉ giới hạn trong việc xử lý các sự cố kỹ thuật, mà còn bao gồm việc hỗ trợ trực tiếp người dân tại Trung tâm Phục vụ hành chính công, đặc biệt chú trọng đến người cao tuổi và các đối tượng yếu thế, nhằm đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau trong hành trình số hóa.
Song song đó, 27 Tổ công nghệ số cộng đồng đã được thiết lập tại các tổ dân phố, đóng vai trò nòng cốt trong công tác tuyên truyền, hướng dẫn kỹ năng số và đẩy mạnh phong trào “Bình dân học vụ số” trong toàn cộng đồng.
Phổ cập kỹ năng số, nâng tầm cộng đồng
Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Bố Hạ (Bắc Giang), ông Trần Văn Lâm, cư dân thôn Trại Mới, đã gặp chút khó khăn khi sử dụng chiếc điện thoại cũ để thực hiện thủ tục xác nhận thông tin cư trú trực tuyến. Ngay lập tức, một thành viên Tổ ứng cứu công nghệ của xã đã chủ động tiếp cận, hướng dẫn ông từng bước đăng nhập, quét mã và hoàn thiện hồ sơ. Chỉ trong vòng hơn 10 phút, thủ tục đã được giải quyết nhanh chóng.
“Nếu không có sự hỗ trợ tận tình của các bạn trẻ, có lẽ tôi lại phải nhờ con cháu giúp đỡ. Nay được hướng dẫn cụ thể, tôi tin mình có thể tự thực hiện được vào những lần sau”, ông Lâm bày tỏ sự phấn khởi.
Ông Mai Xuân Vinh, Phó Chủ tịch UBND xã Bố Hạ, cho biết nhằm đưa quá trình chuyển đổi số đi vào chiều sâu và mang lại hiệu quả thực chất, xã đã thành lập Ban Chỉ đạo về phát triển khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06. Song song đó, các Tổ ứng cứu công nghệ và Tổ công nghệ số cộng đồng cũng được hình thành tại cấp xã và các thôn.
Gần 1 tỷ đồng đã được phân bổ để đầu tư trang thiết bị công nghệ thông tin hiện đại cho các phòng ban, cơ quan chuyên môn, trong đó trọng tâm là Trung tâm Phục vụ hành chính công và 4 thôn được chọn thí điểm.
Công tác truyền thông và nâng cao nhận thức cộng đồng cũng nhận được sự quan tâm đặc biệt. Một hội nghị tập huấn chuyên sâu về chuyển đổi số và dịch vụ công trực tuyến đã thu hút sự tham gia của hơn 1.000 học sinh và giáo viên Trường THPT Bố Hạ. “Chúng tôi xem thế hệ trẻ là nhân tố then chốt, góp phần lan tỏa mạnh mẽ các kỹ năng số trong toàn xã hội”, ông Vinh nhấn mạnh.
Tối ưu quản trị đô thị thông qua số hóa
Trong bối cảnh tinh gọn bộ máy, phường Cửa Nam (Hà Nội), với diện tích chỉ 1,62km² nhưng quy tụ khoảng 52.000 dân, đối mặt với khối lượng công việc khổng lồ trong quản lý quy hoạch, kiến trúc và phát triển đô thị.
Bà Nguyễn Thị Hân, cư dân một khu chung cư cũ trên phố Trần Hưng Đạo, đã mang theo tập hồ sơ phai màu thời gian đến phường để tìm hiểu thông tin về kế hoạch cải tạo khu nhà bà đang sinh sống. Khác với trước đây thường nhận được những câu trả lời còn mơ hồ, lần này, cán bộ phường đã nhanh chóng mở bản đồ quy hoạch số trực tiếp trên màn hình máy tính. Chỉ với vài thao tác phóng to, các lớp dữ liệu liên quan đến hiện trạng công trình, chỉ tiêu quy hoạch và lộ trình cải tạo dự kiến đều hiển thị rõ ràng, chi tiết.
“Dù không am hiểu nhiều về công nghệ, nhưng khi nhìn vào bản đồ và nghe cán bộ giải thích, tôi đã hiểu rõ vấn đề. Ít nhất, tôi đã nắm được vị trí ngôi nhà của mình trong tổng thể quy hoạch chung của phường”, bà Hân bày tỏ.
Theo ông Nguyễn Hồng Dũng, Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Cửa Nam, nhằm hiện thực hóa mục tiêu phát triển đến năm 2045, đồng thời dung hòa giữa việc bảo tồn di sản và xây dựng đô thị hiện đại, phường đã ưu tiên ứng dụng công nghệ số vào các lĩnh vực công tác trọng tâm.
Đầu tiên là công tác cải tạo các khu chung cư cũ song hành với nâng cấp hạ tầng đô thị. Trên địa bàn phường hiện có khoảng 50 chung cư đã xuống cấp, mỗi dự án đều đòi hỏi sự tích hợp đa dạng các chỉ số kinh tế, kỹ thuật, văn hóa và xã hội phức tạp. Công nghệ số đóng vai trò quan trọng trong việc mô phỏng phương án, đánh giá toàn diện các tác động và kiến tạo thêm nhiều lựa chọn tối ưu cho cả cư dân lẫn nhà đầu tư.
Song song đó, phường cũng tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý vỉa hè, lòng đường, đảm bảo an toàn giao thông và nâng cao chất lượng vệ sinh môi trường. Điều này được thực hiện thông qua các hệ thống giám sát hình ảnh tích hợp trí tuệ nhân tạo, hướng đến một nền quản lý công bằng, minh bạch; đồng thời tiến hành số hóa các kết quả nghiên cứu về di sản kiến trúc…
Theo ông Lê Tùng Lâm, Trưởng Ban Đô thị HĐND TP Đà Nẵng, trong suốt nhiều năm, công tác quy hoạch ở cấp cơ sở thường bị xem là một lĩnh vực kỹ thuật phức tạp, khó tiếp cận đối với đa số người dân. Việc bản đồ được treo cố định tại trụ sở và các bộ hồ sơ giấy dày cộp, cùng với sự phụ thuộc lớn vào cán bộ chuyên môn trong quá trình tra cứu, đã dẫn đến nhiều hệ lụy nghiêm trọng như độ trễ thông tin và sự thiếu đồng bộ giữa quy hoạch, cấp phép xây dựng và quản lý trật tự đô thị.
Tuy nhiên, quá trình số hóa quy hoạch đang thay đổi hoàn toàn thực trạng này. Dữ liệu về đất đai, hạ tầng kỹ thuật, chỉ giới xây dựng và các giấy phép liên quan được tích hợp đồng bộ trên một nền tảng số duy nhất. Bản đồ quy hoạch trực tuyến cho phép công dân tra cứu thông tin một cách nhanh chóng và trực quan, đồng thời cung cấp cho cán bộ quản lý thêm công cụ hữu hiệu để giám sát và đưa ra cảnh báo sớm về các hành vi vi phạm. Quy hoạch giờ đây không còn là những bản vẽ tĩnh mà đã trở thành nguồn dữ liệu sống động, phục vụ công tác điều hành hàng ngày và góp phần nâng cao chất lượng quản trị đô thị trong kỷ nguyên phát triển mới.
