Bài báo cảnh báo về hệ lụy nghiêm trọng từ việc "khoán trắng niềm tin" trong xây dựng, đặc biệt khi giao phó cho người thân mà không có hợp đồng và giám sát chặt chẽ, dẫn đến vô số sai sót kỹ thuật và tổn thất lớn. Minh chứng là trường hợp chị Lan Mây phải liên tục sửa chữa nhà do người cậu thi công kém chất lượng, tự ý thay đổi thiết kế và vật tư, sau đó chối bỏ trách nhiệm. Hay anh Đặng Thanh Mạnh phải tốn kém khắc phục vì sử dụng bản vẽ không phù hợp, thiếu tính toán.
Các chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lập dự toán chi tiết, đảm bảo hồ sơ thiết kế đầy đủ, tuân thủ các nguyên tắc kỹ thuật như chống thấm và kiểm tra địa chất. Gia chủ cần lựa chọn nhà thầu chuyên nghiệp, uy tín, có hợp đồng rõ ràng và tiến hành giám sát chặt chẽ. Tránh việc chỉ dựa vào mối quan hệ hoặc yếu tố giá rẻ để đảm bảo chất lượng công trình và tránh phát sinh chi phí không đáng có.
Hệ lụy khôn lường từ việc “khoán trắng niềm tin” trong xây dựng
Trong bối cảnh tìm kiếm sự tin cậy và tối ưu chi phí, nhiều gia chủ thường ưu tiên giao phó việc xây dựng cho người thân. Tuy nhiên, trường hợp của chị Lan Mây (TP.HCM) là một minh chứng rõ nét cho thấy sự thiếu thận trọng trong việc “khoán trắng niềm tin” có thể dẫn đến những tổn thất nặng nề, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lựa chọn nhà thầu chuyên nghiệp, uy tín cùng sự giám sát chặt chẽ từ phía chủ đầu tư.
Năm 2019, chị Mây khởi công xây dựng ngôi nhà với quy mô 1 trệt, 1 lầu và 1 sân thượng, tổng kinh phí ước tính khoảng 2 tỷ đồng. Đáng chú ý, người đảm nhiệm toàn bộ gói thầu không ai khác chính là cậu ruột của chị.
Ngôi nhà do người thân của chị Lan Mây thi công đã phát sinh vô số sai sót, buộc gia chủ phải liên tục sửa chữa.
Chị Lan Mây chia sẻ trong nỗi băn khoăn: “Cậu tôi cam đoan sẽ quán xuyến mọi việc, đảm bảo không thiếu sót bất cứ điều gì. Dù tôi đã đề nghị ký kết hợp đồng và cung cấp bảng vật tư chi tiết, cậu vẫn giữ im lặng. Chính vì sự cả nể và đặt trọn niềm tin vào người thân, tôi đã chuyển khoản toàn bộ chi phí mà không có bất kỳ văn bản thỏa thuận hay danh mục vật tư nào làm căn cứ.”
Theo lời chị Lan Mây, dự kiến ban đầu công trình sẽ hoàn thành trong khoảng 3-4 tháng, nhưng thực tế đã kéo dài đến gần 10 tháng. Khi bàn giao, ngôi nhà bộc lộ hàng loạt khiếm khuyết nghiêm trọng: tường xuất hiện vết nứt, mái nhà bị dột, sân thượng đọng nước do lún trũng, và nội thất không chỉ kém chất lượng mà còn sai lệch hoàn toàn so với mẫu mã, vật liệu đã thỏa thuận.
Đặc biệt nghiêm trọng, nhà thầu đã tự ý thay đổi thiết kế và màu sơn mà không thông qua ý kiến gia chủ. Chị Mây thuật lại: “Tôi lựa chọn gam màu trắng, nhưng cậu tôi lại tự ý sơn màu xanh. Phải đến khi tôi kiên quyết phản đối, việc sửa chữa mới được tiến hành. Ban đầu, tôi không có ý định chia đôi không gian nhà, song cậu vẫn tự quyết theo quan điểm riêng của mình.”
Không chỉ vấn đề chất lượng, chị Mây còn phát hiện tình trạng đội giá vật liệu. Đơn cử, bộ cửa được báo giá 100 triệu đồng với chất liệu gỗ cẩm lai, nhưng thực tế lại chỉ là gỗ căm xe, có giá thị trường khoảng 40 triệu đồng. Khi tiến hành thanh lý, giá trị thu về chỉ vỏn vẹn 10 triệu đồng.
Sau khi dọn vào sinh sống, ngôi nhà tiếp tục bộc lộ vô vàn lỗi kỹ thuật: tường bị nghiêng lệch, thấm nước, dột nát, thậm chí gây ảnh hưởng đến công trình lân cận. Khi chị Mây yêu cầu xử lý, cả đơn vị thi công lẫn người cậu đều chối bỏ trách nhiệm, khiến mọi nỗ lực khắc phục trở nên vô vọng.
Ngôi nhà liên tục chịu cảnh thấm dột, gây hư hại và ăn mòn nghiêm trọng cho nội thất cùng các vật dụng gỗ bên trong.
Kể từ năm 2019 đến nay, mỗi năm chị Mây đều phải bỏ ra hàng chục triệu đồng để khắc phục các sự cố như sửa chữa, chống thấm và vá vết nứt. Dù đây là một ngôi nhà mới xây với chi phí 2 tỷ đồng, nhưng chưa bao giờ chị có được sự an tâm trọn vẹn trong chính không gian sống của mình.
Một tình huống bi hài khác thuộc về anh Đặng Thanh Mạnh (xã Đan Phượng, Hà Nội). Với mong muốn tiết kiệm chi phí thiết kế, anh đã quyết định sử dụng bản vẽ nhà mượn từ người quen để thi công công trình rộng 5x19m, mặc dù bản gốc có kích thước 5x20m và khác biệt về hướng. Chủ quan cho rằng sai lệch 1 mét là không đáng kể, anh Mạnh đã giữ nguyên thiết kế mà không hề có sự điều chỉnh nào.
Tuy nhiên, khi công trình đang trong giai đoạn thi công dở dang, nhiều vấn đề đã bắt đầu bộc lộ. Mặc dù ngôi nhà tọa lạc hướng Tây, thiết kế lại dựa trên hướng Đông Nam, khiến phòng khách trở thành “lò nung” vào mùa hè, phòng ngủ bí bách và sân phơi thiếu nắng. Thậm chí, ngay cả khi chưa hoàn thiện, nước đã tràn ngược vào sân do việc tính toán cốt nền không chính xác.
Chưa dừng lại ở đó, nhiều chi tiết nội thất như vị trí cửa sổ, ổ điện, hay tủ bếp đều bị lệch và không vừa vặn. Hệ quả là anh Mạnh phải chi thêm 70 triệu đồng để tiến hành sửa chữa một số hạng mục quan trọng.
Anh Mạnh đúc kết kinh nghiệm sâu sắc rằng, những người lần đầu xây nhà cần đặc biệt thận trọng khi tham khảo hoặc sử dụng bản vẽ của các công trình khác, nhằm tránh những phát sinh sửa chữa tốn kém không đáng có.
Những nguyên tắc vàng trong quá trình xây dựng
Các chuyên gia khuyến nghị gia chủ lần đầu xây nhà cần ưu tiên lựa chọn đơn vị thi công uy tín, đảm bảo chất lượng công trình.
Đại diện bộ phận kỹ thuật của TCSCorp.vn, một doanh nghiệp uy tín trong lĩnh vực xây dựng và thiết kế, nhận định rằng nhiều người thường có quan niệm đơn giản rằng việc xây nhà chỉ cần đủ tài chính, có bản vẽ và thuê nhà thầu là hoàn tất. Tuy nhiên, thực tế chứng minh không ít công trình chỉ sau vài năm đã phát sinh hàng loạt sự cố tưởng chừng nhỏ nhặt nhưng lại gây khó chịu nghiêm trọng: thấm tường, nứt sàn, hệ thống điện yếu, rò rỉ nước, hoặc thậm chí là thiếu ổ cắm tiện ích cạnh giường ngủ.
Trước hết, gia chủ phải đảm bảo giấy phép xây dựng được cấp đúng loại công trình, đúng số tầng và diện tích cho phép, tránh nguy cơ bị xử phạt hành chính hoặc buộc phải phá dỡ một phần. Hồ sơ thiết kế cần phải được lập đầy đủ ba hạng mục chính: Kiến trúc, Kết cấu và Hệ thống điện nước. Việc tự ý điều chỉnh bản vẽ trong quá trình thi công, dù với ý định tiết kiệm, thường dẫn đến những sai lệch nghiêm trọng về kết cấu và đường ống kỹ thuật, khiến chi phí khắc phục tăng gấp đôi.
Theo chia sẻ từ đại diện kỹ thuật TCSCorp.vn, việc xác định rõ ràng mốc ranh giới đất là điều kiện tiên quyết nhằm tránh phát sinh tranh chấp với các hộ lân cận. Bên cạnh đó, việc kiểm tra kỹ lưỡng chất lượng địa chất trước khi tiến hành ép cọc hoặc khoan nhồi là vô cùng quan trọng. Hệ thống móng cần được thiết kế với giải pháp chống lún, chống nứt và chống thấm ngay từ giai đoạn đầu, bởi lẽ các vấn đề phát sinh ở phần ngầm công trình gần như không thể khắc phục triệt để sau này.
Kế đến, cốt thép và hệ dầm cột cần tuân thủ đúng tiêu chuẩn kỹ thuật, bê tông phải đạt mác quy định và được bảo dưỡng nghiêm ngặt tối thiểu 7 ngày. Các vị trí dành cho hệ thống điện, nước, điều hòa nhiệt độ phải được chừa sẵn một cách chính xác. Đặc biệt, công tác chống thấm cho sàn vệ sinh, ban công và sân thượng cần được thực hiện ngay sau khi đổ bê tông, bởi thống kê cho thấy 70% các sự cố thấm tường đều có nguồn gốc từ việc bỏ qua hoặc thực hiện không đúng quy trình trong giai đoạn này.
Cuối cùng, việc bố trí ổ cắm điện cần đảm bảo đủ số lượng và có dự phòng cho nhu cầu sử dụng trong tương lai. Hệ thống cấp thoát nước phải được thử áp lực kỹ lưỡng trước khi tiến hành lát gạch. Đối với khu vực vệ sinh và ban công, khuyến nghị ngâm thử nước để kiểm tra khả năng chống thấm trong khoảng 24 – 72 giờ. Cửa cần được đo đạc chuẩn xác về kích thước lọt sáng, sơn đủ lớp và có lớp lót chống kiềm để ngăn ngừa tình trạng bong tróc, nấm mốc sau vài năm sử dụng.
Các chi tiết nhỏ như lan can, tay vịn, cầu thang tuy ít được chú ý nhưng lại đóng vai trò tối quan trọng đối với an toàn. Trước khi nhận bàn giao nhà, gia chủ cần kiểm tra kỹ lưỡng toàn bộ hệ thống điện, nước, thoát sàn, bồn cầu và các thiết bị vệ sinh. Đồng thời, việc lưu giữ bản vẽ kỹ thuật chi tiết là vô cùng cần thiết để thuận tiện cho công tác sửa chữa sau này, tránh rủi ro khoan nhầm đường ống.
Ưu tiên lựa chọn nhà thầu chuyên nghiệp, uy tín
Theo ThS.KTS Phạm Thanh Truyền, cựu giảng viên Trường Đại học Kiến trúc TP.HCM và hiện là Tổng giám đốc Cát Mộc Group, một trong những sai lầm phổ biến mà các gia chủ thường mắc phải là thiếu sự dự toán ngân sách chi tiết. Nhiều trường hợp ban đầu ước tính khoảng 2 tỷ đồng là đủ, nhưng thực tế tổng chi phí có thể đội lên 2,3 – 2,5 tỷ đồng mà công trình vẫn chưa hoàn tất.
Để khắc phục tình trạng này, ông Truyền khuyến nghị cần lập bảng dự toán chi phí thật chi tiết, phân tách rõ ràng từng hạng mục (như xây thô, hoàn thiện, nội thất, chi phí pháp lý…) và luôn trích lập một khoản dự phòng từ 10 – 15% tổng ngân sách để đối phó với các chi phí phát sinh bất ngờ.
Một sai lầm khác thường gặp là việc thiết kế nhà thiếu sự cân nhắc đến nhu cầu sử dụng thực tế. Ngôi nhà không đơn thuần là một công trình mang tính thẩm mỹ, mà còn là không gian sống. Nhiều người có xu hướng sao chép các mẫu thiết kế trên mạng mà không tính toán đến các yếu tố quan trọng như hướng nắng, thói quen sinh hoạt của gia đình hay những nhu cầu phát sinh trong tương lai.
Ngoài ra, sự thiếu rõ ràng về pháp lý xây dựng, việc lựa chọn nhà thầu chỉ dựa trên yếu tố giá rẻ, thiếu công tác giám sát chặt chẽ, và phương thức thi công dựa trên “giao khoán niềm tin” mù quáng đều có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng như công trình sai lệch thiết kế, vật tư bị đánh tráo, tiến độ chậm trễ, và phát sinh nhiều lỗi kỹ thuật. Do đó, gia chủ cần hết sức tỉnh táo, thận trọng trong việc lựa chọn nhà thầu có chuyên môn cao và uy tín đã được kiểm chứng trên thị trường.
