Gỗ Nhật: Linh hồn kiến trúc thiêng liêng và tín ngưỡng tâm linh

Chương trình "Understanding wood #4" đã tổ chức diễn đàn chuyên sâu về kiến trúc gỗ tôn giáo Nhật Bản, với tâm điểm là những chia sẻ từ Giáo sư Shin Takamatsu. Ông Takamatsu đã trình bày triết lý coi gỗ là công cụ kiến tạo giá trị vượt thời gian, phân tích hành trình phát triển của kiến trúc gỗ Nhật Bản từ truyền thống đến hiện đại, nhấn mạnh sự tinh xảo, triết lý sâu sắc và tiềm năng phát triển bền vững. Chương trình cũng so sánh các thực hành này với bối cảnh kiến trúc Việt Nam, làm rõ vai trò của gỗ trong việc lưu giữ bản sắc văn hóa và di sản ở khu vực Đông Á và Đông Nam Á. Sự kiện đã khẳng định kiến trúc gỗ là điểm giao thoa hài hòa giữa di sản, công nghệ và thực hành đương đại, đồng thời gợi mở những hướng tiếp cận bền vững cho kiến trúc Việt Nam.

Gỗ trong kiến trúc tôn giáo Nhật Bản: Chuyển mình từ di sản nghìn năm đến hiện đại

Vào ngày 17/1, Chương trình Understanding wood #4 (Hiểu về gỗ, tập 4) mang chủ đề “The spirit of wood” (Tinh thần của gỗ) đã được đồng tổ chức bởi DMD, Sunjin Việt Nam, Kiến Việt media và Wood Hub. Sự kiện này đã mở ra một diễn đàn đối thoại chuyên sâu về kiến trúc gỗ tôn giáo Nhật Bản, đồng thời đưa ra những so sánh, đối chiếu với bối cảnh Việt Nam.

Trong khuôn khổ sự kiện, Giáo sư, Tiến sĩ, Kiến trúc sư Shin Takamatsu – một trong những kiến trúc sư hàng đầu Nhật Bản, đồng thời là thành viên danh dự của Viện Kiến trúc sư Hoa Kỳ và Hiệp hội Kiến trúc sư Đức – đã trình bày những tư duy thiết kế sâu sắc cùng trải nghiệm thực tiễn phong phú về kiến trúc gỗ trong các công trình tôn giáo tại đất nước mặt trời mọc.

Với triết lý coi gỗ là một công cụ đắc lực, kiến tạo giá trị vượt thời gian cho kiến trúc tôn giáo và tín ngưỡng Nhật Bản, Giáo sư Shin Takamatsu đã đưa khán giả khám phá hành trình phát triển của kiến trúc gỗ Nhật Bản, xuyên suốt từ những giá trị truyền thống đến hơi thở đương đại.

Giáo sư Shin Takamatsu đã phân tích chuyên sâu về sự đa dạng trong việc ứng dụng gỗ qua các kỷ nguyên lịch sử, làm nổi bật sự tinh xảo trong từng chi tiết, kỹ thuật hoàn thiện và những triết lý sâu sắc tiềm ẩn trong mỗi tác phẩm kiến trúc.

Ông cũng đề cập đến các giá trị xã hội mà kiến trúc gỗ kiến tạo, cùng những tính năng và hiệu suất vượt trội của vật liệu này trong bối cảnh đương đại, đặc biệt là xu hướng phát triển bền vững, định hình tương lai của kiến trúc gỗ.

“Kiến trúc không đơn thuần tồn tại vì công năng sử dụng, mà sứ mệnh cốt lõi của nó là tạo ra sự cộng hưởng sâu sắc với đời sống, với sinh mệnh của con người, từ đó kiến tạo nên những giá trị mới vượt thời gian,” Giáo sư, Tiến sĩ, Kiến trúc sư Shin Takamatsu khẳng định.

Nói về tâm huyết của mình đối với việc ứng dụng gỗ trong kiến tạo không gian tôn giáo, ông Shin Takamatsu chia sẻ: “Kiến trúc tôn giáo bằng gỗ mà tôi theo đuổi luôn giữ vai trò trung tâm trong nền tảng tư duy thiết kế của tôi. Từ quá khứ, hiện tại và cho đến tương lai, tôi sẽ tiếp tục kiến tạo những công trình dựa trên triết lý này.”

Minh họa qua công trình thực tế tiêu biểu là Hội quán tín đồ Nose Myoken-san “SEIREI” (Nhật Bản), Giáo sư Takamatsu đã trình bày chi tiết về tư duy thiết kế, phương pháp tổ chức kết cấu, và quy trình hiện thực hóa kiến trúc gỗ trong một công trình tôn giáo – tín ngưỡng. Tại đây, kỹ thuật, vật liệu và tinh thần không gian hòa quyện, minh chứng cho khả năng của kiến trúc gỗ trong việc kiến tạo cầu nối giữa tín ngưỡng, con người và môi trường tự nhiên.

Từ những trải nghiệm thực hành quý báu này, ông nhấn mạnh rằng kiến trúc gỗ mở ra một hướng tư duy đột phá, nơi công trình không chỉ là sự khai thác vật liệu sẵn có, mà được kiến tạo từ chính những gì con người vun trồng và sáng tạo.

Việc kiến tạo các công trình bằng gỗ không chỉ mang ý nghĩa bảo vệ con người mà còn là hành động gìn giữ hành tinh xanh của chúng ta. Quá trình này gắn liền với ý thức tôn kính thiên nhiên sâu sắc và sự trân trọng những giá trị do chính bàn tay con người tạo nên, hình thành nên nền tảng tinh thần cốt lõi của kiến trúc tôn giáo.

Thảo luận chuyên sâu: Ứng dụng gỗ trong kiến trúc tôn giáo và di sản tại Nhật Bản và Việt Nam

Tọa đàm “Ứng dụng gỗ trong bối cảnh Nhật Bản và Việt Nam” đã được tổ chức trong khuôn khổ Chương trình, mang đến những góc nhìn đa chiều về vai trò của gỗ trong kiến trúc tôn giáo – tín ngưỡng. Các thực hành tiêu biểu tại Nhật Bản đã được phân tích và đối chiếu với bối cảnh kiến trúc Việt Nam, mở ra nhiều suy tư mới.

Theo Tiến sĩ, Kiến trúc sư Lê Vĩnh An từ Đại học Waseda (Nhật Bản), đa số các công trình tôn giáo – tín ngưỡng tại khu vực Đông Á và Đông Nam Á đều được xây dựng từ gỗ, thể hiện một tiến trình phát triển liên tục từ sự đơn giản, thô mộc đến sự phức tạp và tinh xảo vượt bậc.

Tiến sĩ, Kiến trúc sư Lê Vĩnh An nhận định: “Chính những công trình tôn giáo – tín ngưỡng bằng gỗ này là nơi lưu giữ dấu ấn văn minh, văn hiến và bản sắc văn hóa của mỗi dân tộc, bởi chúng đã tương tác cùng biết bao thế hệ tiền nhân. Mỗi thớ gỗ dường như là một bản ghi âm vô thanh, khắc chứa tâm tư, nguyện vọng của tổ tiên qua những lời cầu nguyện, những nghi lễ từ buổi sơ khai cho đến tận ngày nay, và có thể sẽ tiếp tục ngân vang không ngừng trong tương lai.”

Chương trình đã tập trung thảo luận chuyên sâu về các dự án kiến trúc gỗ tiêu biểu của Giáo sư, Tiến sĩ, Kiến trúc sư Shin Takamatsu. Qua đó, những tư duy thiết kế, giải pháp kết cấu và kỹ thuật truyền thống trong kiến trúc tôn giáo Nhật Bản đã được làm rõ, đồng thời các thực hành này được đặt trong mối liên hệ sâu sắc với bối cảnh di sản, nghề mộc và thực tiễn xây dựng tại Việt Nam.

Bên cạnh đó, Chương trình còn gợi mở những cách tiếp cận phù hợp nhằm bảo tồn và phát huy giá trị kiến trúc gỗ trong điều kiện đương đại. Khái niệm “hiểu gỗ” không chỉ dừng lại ở vật liệu hay kỹ thuật xây dựng, mà còn được nâng tầm thành thái độ ứng xử với truyền thống, văn hóa và tương lai của kiến trúc. Qua đó, khẳng định mạnh mẽ vai trò của kiến trúc gỗ như một điểm giao thoa hài hòa giữa di sản, công nghệ và thực hành kiến trúc đương đại.

Tóm lại, Chương trình Understanding wood #4 đã kiến tạo một không gian kết nối đa chiều, góp phần gợi mở những hướng tiếp cận bền vững và giàu bản sắc cho kiến trúc Việt Nam trong bối cảnh phát triển năng động hiện nay.