Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn nhấn mạnh sự cấp thiết của việc thống nhất nhận thức và phương pháp triển khai các quy định pháp luật mới về quy hoạch, phân loại, phát triển đô thị giữa các địa phương, đặc biệt trong bối cảnh tái cấu trúc chính quyền. Hệ thống pháp luật liên quan đã được củng cố toàn diện với nhiều luật, nghị quyết và nghị định mới, tiêu biểu là Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, Nghị quyết 111 về phân loại đô thị và Nghị định 35/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ đầu năm 2026. Các quy định này tập trung đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đồng bộ hóa với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, và đưa ra phương pháp phân loại đô thị khoa học, linh hoạt hơn, bao gồm cả đánh giá trình độ phát triển đô thị cho các đơn vị hành chính cấp xã. Để tháo gỡ vướng mắc và đảm bảo tiến độ lập quy hoạch tỉnh, Bộ Xây dựng sẽ tăng cường phổ biến, hướng dẫn chuyên sâu nhằm đồng bộ hóa nhận thức, nâng cao năng lực triển khai và tối ưu hóa hiệu quả quản lý, phát triển đô thị.
Tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn đã nhấn mạnh sự cấp thiết của việc thống nhất nhận thức và phương pháp triển khai các quy định pháp luật mới về quy hoạch, phân loại và phát triển đô thị giữa các địa phương. Trong bối cảnh tái cấu trúc chính quyền địa phương theo mô hình hai cấp, việc hài hòa hóa hệ thống pháp lý đóng vai trò then chốt, không chỉ bảo đảm tiến độ lập quy hoạch tỉnh mà còn nâng cao hiệu quả công tác quản lý đô thị trên toàn quốc.
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn trình bày tại Hội nghị phổ biến các văn bản pháp luật mới, đặc biệt tập trung vào Nghị quyết 111/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Nghị định 35/2026/NĐ-CP của Chính phủ, định hình tương lai phân loại và phát triển đô thị.
Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn chỉ rõ, hệ thống pháp luật về quy hoạch đô thị, nông thôn cùng tổ chức chính quyền địa phương đã trải qua nhiều điều chỉnh then chốt trong thời gian gần đây. Dù Bộ Xây dựng đã tích cực tham vấn ý kiến từ các địa phương trong quá trình xây dựng chính sách, việc triển khai thực tiễn vẫn đối mặt với không ít trở ngại. Những vướng mắc này phát sinh do sự thay đổi của các quy định mới so với bản dự thảo ban đầu, đòi hỏi phải được làm rõ và thống nhất thông qua các hoạt động phổ biến, hướng dẫn chuyên sâu.
Đặc biệt, khung pháp lý liên quan đã được củng cố và hoàn thiện thông qua chuỗi các văn bản quan trọng: Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn số 47/2024/QH15 ban hành ngày 26/11/2024; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn số 144/2025/QH15 ban hành ngày 11/12/2025; cùng với Luật Quy hoạch số 112/2025/QH15 có hiệu lực từ 10/12/2025. Lãnh đạo Bộ Xây dựng cho biết, Luật số 47 tập trung đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, nhằm đưa công tác quy hoạch gần sát hơn với thực tiễn đặc thù của từng địa phương. Trong khi đó, Luật số 144 lại điều chỉnh, bổ sung nhiều nội dung quan trọng, đồng bộ hóa với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, từ đó tạo ra những chuyển biến lớn trong phân cấp thẩm quyền và quy trình tổ chức lập quy hoạch.
Bên cạnh các luật nền tảng, Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về phân loại đô thị và các nghị định hướng dẫn của Chính phủ, nổi bật là Nghị định số 35/2026/NĐ-CP, đã bổ sung và hoàn thiện toàn diện khung pháp lý cho quy hoạch, phân loại và phát triển đô thị. Những quy định này được xây dựng để chính thức có hiệu lực từ đầu năm 2026, tạo dựng một nền tảng pháp lý đồng bộ và vững chắc cho công tác triển khai trên quy mô toàn quốc.
Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 khẳng định phân loại đô thị là một công cụ chiến lược, thiết yếu trong quản lý và phát triển hệ thống đô thị quốc gia. Quy trình phân loại này sẽ được tiến hành dựa trên quy hoạch đã được phê duyệt, phản ánh chính xác vai trò, vị trí và mức độ phát triển của từng đô thị trong tổng thể mạng lưới đô thị cấp quốc gia, cấp vùng và cấp địa phương. Theo đó, hệ thống đô thị tiếp tục được phân định rõ ràng thành các loại: đô thị đặc biệt, đô thị loại I, II và III, đi kèm với bộ tiêu chí đánh giá khoa học, minh bạch.
Nghị định 35/2026/NĐ-CP quy định rõ, các chương trình phát triển đô thị phải tuân thủ nghiêm ngặt các yêu cầu: đồng bộ với quy hoạch tỉnh, thành phố, quy hoạch đô thị và nông thôn, kế hoạch phát triển cấp quốc gia, cấp vùng và chiến lược phát triển kinh tế – xã hội; đồng thời phải hướng tới mục tiêu phát triển đô thị thông minh và đô thị tăng trưởng xanh bền vững.
Một trong những điểm đổi mới nổi bật của Nghị quyết là quy định chi tiết về quy trình đánh giá phân loại đối với các đô thị có tính đặc thù. Cụ thể, Thủ đô Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh sẽ không thực hiện đánh giá phân loại lại trên toàn bộ phạm vi thành phố; thay vào đó, các đô thị trực thuộc hai đô thị đặc biệt này cùng các đô thị loại I sẽ được xem xét phân loại ở cấp thấp hơn. Ngoài ra, Nghị quyết còn làm rõ cơ chế đánh giá cho các đô thị có ranh giới hành chính trải rộng trên một hoặc nhiều đơn vị hành chính cấp xã.
Đáng chú ý, Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 đã tiên phong trong việc quy định đánh giá trình độ phát triển đô thị cho các đơn vị hành chính cấp xã nằm trong đô thị. Theo nhận định của Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn, quy định đột phá này không chỉ giúp phản ánh chân thực mức độ đô thị hóa tại từng khu vực, tránh đánh giá đồng loạt, mà còn cung cấp nền tảng pháp lý vững chắc. Từ đó, các địa phương có thể chủ động xây dựng lộ trình đầu tư, nâng cấp cơ sở hạ tầng và quản lý đô thị một cách linh hoạt, phù hợp với điều kiện đặc thù.
Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hoàn thành toàn bộ quy hoạch tỉnh trong năm 2025 theo chỉ đạo của Trung ương và Chính phủ. Ông cảnh báo rằng, việc xác định hệ thống đô thị là một nội dung cốt lõi của quy hoạch tỉnh. Nếu các địa phương không chủ động làm rõ hệ thống và phương pháp phân loại đô thị ngay từ giai đoạn khởi đầu, sẽ đối mặt với nhiều thách thức lớn trong quá trình lập, thẩm định và triển khai quy hoạch tổng thể.
Nhằm hiện thực hóa các quy định từ Nghị quyết số 111, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 35/2026/NĐ-CP. Nghị định này tập trung vào việc tăng cường phân cấp, phân quyền, làm rõ trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước tại địa phương và đơn giản hóa quy trình hành chính. Đặc biệt, các chương trình phát triển đô thị sẽ được xây dựng tập trung ở cấp tỉnh với tầm nhìn chiến lược 10 năm, gắn kết chặt chẽ với quy hoạch và kế hoạch đầu tư, góp phần chấm dứt tình trạng phát triển đô thị manh mún, thiếu đồng bộ như trước đây.
Góc nhìn toàn cảnh Hội nghị phổ biến các văn bản quy phạm pháp luật mới, chuyên sâu về phân loại và phát triển đô thị.
Lãnh đạo Bộ Xây dựng khẳng định, việc tổ chức các hội nghị và buổi làm việc chuyên đề để phổ biến, hướng dẫn, và kịp thời tháo gỡ khó khăn là vô cùng cấp thiết trong bối cảnh hiện nay. Những hoạt động này tạo điều kiện thuận lợi để các địa phương thống nhất cách hiểu và áp dụng đúng đắn các quy định mới, đặc biệt khi phải triển khai đồng bộ nhiều luật, nghị quyết và nghị định phức tạp liên quan đến quy hoạch, phân loại và phát triển đô thị.
Việc phổ biến và quán triệt sâu rộng các quy định pháp luật mới được coi là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu. Điều này không chỉ góp phần đồng bộ hóa nhận thức, nâng cao năng lực triển khai tại các địa phương, mà còn bảo đảm các quy định pháp luật sớm phát huy hiệu quả trong thực tiễn. Mục tiêu cuối cùng là bảo đảm tiến độ lập quy hoạch tỉnh và tối ưu hóa hiệu quả công tác quản lý, phát triển đô thị một cách bền vững trong giai đoạn sắp tới.
