Đồng Nai đã tổ chức hội thảo khoa học để thu thập ý kiến chuyên sâu cho công tác điều chỉnh Quy hoạch tỉnh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2050, nhằm tận dụng cơ hội phát triển từ Cảng hàng không quốc tế Long Thành. Bài báo chỉ ra nhiều điểm nghẽn hiện tại như thiếu doanh nghiệp đầu tàu, sự chênh lệch phát triển giữa phía Bắc và phía Nam, cùng hạ tầng chưa đồng bộ, mặc dù thu hút FDI mạnh.
Kế hoạch điều chỉnh tập trung vào việc tái định vị động lực tăng trưởng, tái cấu trúc không gian phát triển, và hoàn thiện hệ thống hạ tầng để khắc phục bất cập. Tỉnh hướng tới phát triển công nghiệp công nghệ cao, điện tử – bán dẫn, logistics hàng không, dịch vụ và nông nghiệp xanh, bền vững. Mục tiêu đến năm 2030 là cơ bản đạt tiêu chuẩn thành phố trực thuộc Trung ương, nâng cao GRDP bình quân đầu người và chất lượng sống toàn diện cho người dân.
Ngày 3/2, Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Nai đã long trọng tổ chức hội thảo khoa học nhằm thu thập ý kiến chuyên sâu cho công tác điều chỉnh Quy hoạch tỉnh giai đoạn 2021-2030, với tầm nhìn chiến lược đến năm 2050.
Sự kiện quan trọng này đã quy tụ khoảng 120 đại biểu trực tiếp cùng đại diện từ 95 xã, phường tham gia trực tuyến, với sự hiện diện của đông đảo các chuyên gia đầu ngành, nhà khoa học uy tín, cùng đại diện doanh nghiệp từ khắp nơi trong và ngoài tỉnh.
Toàn cảnh phiên hội thảo khoa học trọng điểm về điều chỉnh quy hoạch tổng thể tỉnh Đồng Nai.
Hoạt động này được nhìn nhận là một bước tiến chiến lược, tối quan trọng trong việc hoàn thiện quy hoạch tổng thể của tỉnh, đặc biệt khi Đồng Nai đang đứng trước ngưỡng cửa của những cơ hội phát triển mang tính lịch sử, với điểm nhấn là sự kiện Cảng hàng không quốc tế Long Thành sắp sửa đi vào vận hành khai thác.
Trong khuôn khổ hội thảo, các đại biểu đã tập trung phân tích sâu sắc những nội dung cốt lõi của phương án điều chỉnh quy hoạch. Các trọng tâm thảo luận bao gồm việc tái định vị động lực tăng trưởng, tái cấu trúc toàn diện không gian phát triển, cũng như hoàn thiện hệ thống hạ tầng kỹ thuật và các khuôn khổ cơ chế chính sách.
Mục tiêu xuyên suốt được đề ra là kiến tạo một nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững trong dài hạn, đồng thời khắc phục triệt để những bất cập về chồng chéo, manh mún trong tổ chức không gian và triển khai dự án đã tồn tại trong giai đoạn vừa qua.
Theo đánh giá của ông Nguyễn Bảo Long, Phó Giám đốc Hợp danh Công ty TNHH The Boston Consulting Group (BCG – đơn vị trong liên danh tư vấn lập quy hoạch), Đồng Nai hiện là một trong bốn địa phương hàng đầu cả nước về khả năng thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), giữ vị trí thứ 4/34 tỉnh, thành và chiếm khoảng 9,6% tổng lượng vốn FDI đổ vào Việt Nam trong năm 2024.
Tuy nhiên, một nghịch lý đáng chú ý là, mặc dù dòng vốn FDI đổ về mạnh mẽ, nhưng chỉ khoảng 5% doanh nghiệp đang hoạt động trên địa bàn tỉnh có quy mô đầu tư lớn – một tỷ lệ thấp hơn đáng kể khi so sánh với TP.HCM và Hà Nội.
Ông Long nhận định: “Sự thiếu vắng các tập đoàn đầu tàu có khả năng dẫn dắt chuỗi giá trị đã hạn chế đáng kể khả năng lan tỏa công nghệ, kích thích đổi mới sáng tạo và nâng cao năng suất lao động tại Đồng Nai.”
Đông đảo ý kiến, phân tích về những thuận lợi và thách thức đã được các đại biểu trình bày tại phiên hội thảo.
Nhóm tư vấn cũng đã chỉ rõ nhiều điểm nghẽn then chốt đang cản trở đáng kể đà phát triển của tỉnh. Nổi bật là sự chênh lệch rõ rệt về phát triển giữa khu vực phía Bắc và phía Nam.
Cụ thể, GRDP bình quân đầu người tại khu vực phía Bắc chỉ đạt mức thấp hơn khoảng 45% so với phía Nam. Tỷ lệ hộ nghèo tại đây dao động từ 3,8-4,5%, gần gấp đôi mức trung bình của toàn vùng Đông Nam Bộ.
Dân cư nông thôn chiếm tỷ trọng lớn, từ 80-85%, trong khi chất lượng dịch vụ y tế và giáo dục vẫn còn đối mặt với nhiều hạn chế. Thêm vào đó, kết cấu hạ tầng của tỉnh vẫn còn thiếu đồng bộ và mất cân đối nghiêm trọng theo trục Bắc – Nam.
Nhiều địa bàn trọng điểm ở phía Bắc hiện chưa được kết nối bởi các tuyến đường cao tốc; tỷ lệ hộ dân nông thôn tiếp cận nước sạch mới chỉ đạt khoảng 60%, điều này tác động trực tiếp đến sức hấp dẫn đầu tư.
Chất lượng nguồn nhân lực cũng bộc lộ hạn chế đáng kể khi tỷ lệ lao động đã qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ mới chỉ dừng ở mức khoảng 26%. Đồng thời, áp lực môi trường ngày càng trở nên cấp bách tại các khu công nghiệp phát triển “nóng” như Biên Hòa và Nhơn Trạch, với tỷ lệ xử lý nước thải tập trung chỉ mới đạt khoảng 70%.
Song hành với đó, công tác điều phối không gian phát triển sau quá trình sắp xếp lại địa giới hành chính đang đặt ra những thách thức không nhỏ trong việc đồng bộ hóa các khuôn khổ pháp lý, nguồn lực ngân sách, quy hoạch và hệ thống dữ liệu đất đai.
Đồng Nai xác định Cảng hàng không quốc tế Long Thành là động lực then chốt cho giai đoạn phát triển đột phá mới.
Mặt khác, Đồng Nai cũng đang đứng trước vô vàn cơ hội mang tính chiến lược. Đáng chú ý, Nghị quyết 24-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định vùng Đông Nam Bộ là một trong những động lực tăng trưởng hàng đầu của quốc gia.
Với định hướng ưu tiên đầu tư vào hạ tầng chiến lược, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và đẩy mạnh chuyển đổi xanh, địa phương này sẽ có điều kiện tiếp cận các nguồn lực to lớn cho sự phát triển. Trong đó, động lực then chốt đã được xác định rõ là Cảng hàng không quốc tế Long Thành, cùng với hệ thống mạng lưới đường cao tốc kết nối liên vùng.
Khi sân bay dự kiến chính thức đi vào khai thác thương mại từ năm 2026, một hệ sinh thái toàn diện bao gồm đô thị – công nghiệp – logistics và dịch vụ hàng không sẽ từng bước được kiến tạo. Điều này sẽ mở ra những dư địa phát triển mới, thu hút mạnh mẽ dòng vốn FDI chất lượng cao và thúc đẩy sự phát triển của các ngành dịch vụ có giá trị gia tăng.
Theo kịch bản phát triển đầy tham vọng được trình bày tại hội thảo, giai đoạn đến năm 2030, Đồng Nai sẽ tập trung chuyển dịch mạnh mẽ sang các ngành công nghiệp công nghệ cao, điện tử – bán dẫn, cũng như công nghiệp hỗ trợ thế hệ mới, đặc biệt gắn liền với hệ sinh thái logistics hàng không.
Song song với đó, tỉnh sẽ chú trọng phát triển nhà ở xã hội, nhà ở dành cho công nhân và đầu tư nâng cấp hạ tầng xã hội, hướng tới mục tiêu nâng cao toàn diện chất lượng sống của người dân. Ngành dịch vụ được dự báo sẽ tăng trưởng vượt bậc, với trọng tâm là vận tải – logistics, thương mại, bán lẻ và du lịch, phát triển gắn kết chặt chẽ với mô hình đô thị – sân bay.
Lĩnh vực nông nghiệp cũng được định hướng phát triển theo mô hình xanh, thông minh và tuần hoàn; đẩy mạnh công tác chế biến sâu và tích cực tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng giá trị toàn cầu.
Đóng góp ý kiến tại hội thảo, PGS. TS. Bùi Thị Mai Hoài, Viện trưởng Viện Tài chính bền vững, Đại học Kinh tế TP.HCM (UEH) đã đánh giá cao báo cáo quy hoạch, nhận định đây là một bản tài liệu công phu với cách tiếp cận toàn diện, đồng thời đã nhận diện thành công các động lực phát triển trọng yếu. Tuy nhiên, theo bà Hoài, các động lực này hiện vẫn đang được trình bày một cách riêng lẻ, theo logic ngành, và thiếu đi một trục liên kết trung tâm mang tính chiến lược.
Bà Hoài đề xuất rằng quy hoạch cần xác định công nghệ cao là trục cốt lõi để tổ chức lại chuỗi giá trị xuyên ngành và xuyên không gian. Song song đó, cần thúc đẩy phát triển các cụm công nghiệp sinh thái, gắn kết chặt chẽ với mô hình cộng sinh công nghiệp và chú trọng công tác bảo tồn môi trường.
“Kinh tế tuần hoàn sẽ chỉ thực sự phát huy hiệu quả tối đa khi các phụ phẩm được xem xét như tài nguyên ngay từ giai đoạn quy hoạch, và cần đi kèm với một hệ thống cơ chế chính sách đủ mạnh để thúc đẩy điều này”, bà Hoài nhấn mạnh.
Ông Hồ Văn Hà chỉ đạo sớm hoàn thiện hồ sơ điều chỉnh quy hoạch tỉnh và trình phê duyệt trước ngày 28/2.
Phát biểu tổng kết hội thảo, ông Hồ Văn Hà, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai, thông tin đây là lần thứ hai tỉnh tổ chức hội thảo thu thập ý kiến cho phương án điều chỉnh quy hoạch, với mục tiêu cao nhất là hoàn thiện hồ sơ và trình phê duyệt trước ngày 28/2/2026.
Theo ông Hà, quy hoạch tổng thể không chỉ đơn thuần là việc đưa mọi thứ vào mà chính là một quá trình chiến lược nhằm phân bổ lại không gian phát triển một cách hợp lý, xác định rõ đâu là hướng đi mang tính đột phá, đâu là bước đi bền vững, qua đó kiến tạo dư địa cho tăng trưởng dài hạn.
Với tầm nhìn chiến lược đến năm 2050, Đồng Nai đã đặt ra mục tiêu đầy tham vọng: đến năm 2030, cơ bản đạt được các tiêu chuẩn của một thành phố trực thuộc Trung ương.
Đồng thời, phấn đấu đạt GRDP bình quân đầu người vượt mốc 250 triệu đồng; tỷ lệ đô thị hóa đạt khoảng 55%; và hoàn thành xây dựng tối thiểu 65.000 căn nhà ở xã hội. Những nỗ lực này nhằm kiến tạo một nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững và bao trùm trong các giai đoạn tiếp theo.
