Bài báo cảnh báo về hậu quả đắt giá khi gia chủ "ký thác niềm tin" trong xây dựng nhà ở cho người thân hoặc tự ý cắt giảm chi phí mà thiếu giám sát chuyên nghiệp. Điển hình là trường hợp chị Lan Mây đã chịu thiệt hại lớn do công trình được người cậu thi công mắc nhiều lỗi kỹ thuật nghiêm trọng, đội giá vật liệu, thay đổi thiết kế tùy tiện và chối bỏ trách nhiệm. Hay việc sử dụng bản vẽ "mượn" thiếu sự điều chỉnh cũng gây ra các sai lệch nghiêm trọng về hướng nhà và bố cục, đòi hỏi chi phí khắc phục lớn. Để tránh những rủi ro này, chuyên gia khuyến nghị gia chủ cần lập dự toán chi tiết, có hồ sơ thiết kế đầy đủ, giám sát chặt chẽ quy trình thi công. Điều quan trọng nhất là phải lựa chọn nhà thầu chuyên nghiệp, uy tín, có trách nhiệm và hợp đồng pháp lý rõ ràng để đảm bảo chất lượng, tiến độ công trình, tránh phát sinh chi phí và những rắc rối không đáng có.
Hậu quả đắt giá khi “ký thác niềm tin” trong xây dựng nhà ở
Không ít gia chủ, với tâm lý vừa tin cậy vừa mong muốn tiết kiệm, đã lựa chọn giao phó việc thi công xây dựng cho người thân. Tuy nhiên, câu chuyện của chị Lan Mây (TP.HCM) là một lời cảnh tỉnh đắt giá, minh chứng rõ ràng cho hậu quả của việc đặt niềm tin sai chỗ, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải lựa chọn nhà thầu chuyên nghiệp, uy tín và chủ động giám sát chặt chẽ quá trình thi công.
Chị Lan Mây chia sẻ, dự án xây dựng căn nhà 1 trệt, 1 lầu và 1 sân thượng của chị được khởi công vào năm 2019, với tổng kinh phí ước tính khoảng 2 tỷ đồng. Đáng chú ý, người đảm nhận vai trò nhà thầu trọn gói lại chính là cậu ruột của chị.
Công trình do người thân của chị Lan Mây đảm nhận thi công đã phát sinh vô số sai sót kỹ thuật, buộc gia chủ phải liên tục tiến hành sửa chữa, khắc phục.
“Cậu tôi trấn an sẽ quán xuyến mọi việc một cách chu đáo, đảm bảo không thiếu sót bất cứ điều gì. Dù tôi đã yêu cầu lập hợp đồng và bảng kê vật tư chi tiết, nhưng phía thi công vẫn giữ im lặng. Do sự nể nang và niềm tin vào mối quan hệ thân tình, tôi đã chuyển khoản toàn bộ kinh phí mà không hề có bất kỳ cam kết pháp lý hay danh mục vật tư rõ ràng nào,” chị Lan Mây ngậm ngùi kể lại.
Chị Lan Mây cho biết, thời gian thi công dự kiến chỉ 3-4 tháng nhưng thực tế đã kéo dài gần 10 tháng. Khi công trình được bàn giao, một loạt các vấn đề nghiêm trọng đã phát sinh: tường nứt, mái dột, sân thượng bị trũng gây đọng nước, cùng với nội thất kém chất lượng, không đúng mẫu mã và vật liệu theo thỏa thuận ban đầu.
Đáng nói hơn, nhà thầu còn tự ý thay đổi thiết kế và màu sơn mà không hề tham khảo ý kiến chủ nhà. “Tôi đã chọn sơn màu trắng, nhưng cậu tôi lại sơn màu xanh, và chỉ sau khi tôi kịch liệt phản đối mới đồng ý sửa chữa. Ban đầu, tôi không có ý định phân chia không gian nhà thành hai bên, nhưng cậu vẫn tự ý quyết định theo ý riêng,” chị Mây cho biết.
Không dừng lại ở chất lượng thi công, chị Lan Mây còn phát hiện tình trạng “đội giá” vật liệu. Cụ thể, một bộ cửa được báo giá là gỗ cẩm lai trị giá 100 triệu đồng, nhưng thực tế lại là gỗ căm xe, với giá thị trường chỉ khoảng 40 triệu đồng. Khi cần thanh lý, giá trị thu về vỏn vẹn 10 triệu đồng.
Ngay sau khi dọn vào sinh sống, căn nhà liên tục phát sinh hàng loạt lỗi kỹ thuật: tường nghiêng, thấm dột nghiêm trọng, gây hư hại và ảnh hưởng đến nhà hàng xóm. Khi chị Mây yêu cầu khắc phục, cả đơn vị thi công lẫn người cậu đều chối bỏ trách nhiệm, “phủi tay” không giải quyết.
Tình trạng thấm dột kéo dài khiến nội thất và các đồ gỗ trong nhà bị hư hại nghiêm trọng, xuống cấp nhanh chóng.
Từ năm 2019 đến nay, mỗi năm chị Lan Mây vẫn phải chi thêm hàng chục triệu đồng để khắc phục các sự cố sửa chữa, chống thấm và vá nứt. Dù là một công trình mới trị giá 2 tỷ đồng, nhưng chưa năm nào chị có thể thực sự yên ổn trong chính ngôi nhà của mình.
Một trường hợp khác cũng cho thấy hệ lụy của việc chủ quan trong xây dựng. Để tiết kiệm chi phí thiết kế, anh Đặng Thanh Mạnh (xã Đan Phượng, Hà Nội) đã sử dụng bản vẽ “mượn” từ người quen để xây căn nhà 5x19m, bất chấp bản gốc có kích thước 5x20m và đặc biệt là khác biệt về hướng. Với suy nghĩ rằng sai lệch 1m là không đáng kể, anh Mạnh đã áp dụng nguyên mẫu thiết kế mà không có bất kỳ chỉnh sửa nào.
Tuy nhiên, khi công trình thi công được nửa chừng, hàng loạt vấn đề bất cập đã phát sinh. Căn nhà có hướng Tây nhưng lại được thiết kế theo hướng Đông Nam, dẫn đến phòng khách trở thành “lò nung” vào mùa hè, phòng ngủ ngột ngạt và sân phơi hoàn toàn không có nắng. Thậm chí, ngay cả khi chưa hoàn thiện, nước đã tràn ngược vào sân do việc tính toán cốt nền không chính xác.
Bên cạnh đó, nhiều chi tiết nội thất như vị trí cửa sổ, ổ điện, tủ bếp… đều bị lệch, không ăn khớp với không gian thực tế. Tổng cộng, anh Mạnh đã phải chi thêm 70 triệu đồng để khắc phục và sửa chữa các hạng mục sai sót.
Qua sự việc này, anh Mạnh đúc kết kinh nghiệm sâu sắc rằng, những gia chủ lần đầu xây nhà cần đặc biệt lưu ý khi tham khảo hoặc sử dụng các bản vẽ “mượn” từ công trình khác, nhằm tránh những phát sinh chi phí sửa chữa tốn kém và không đáng có.
Những khuyến nghị thiết yếu trong quá trình xây dựng nhà ở
Các chuyên gia khuyến nghị gia chủ lần đầu xây nhà nên ưu tiên lựa chọn các đơn vị thi công có uy tín và đảm bảo chất lượng.
Đại diện bộ phận kỹ thuật TCSCorp.vn, một đơn vị chuyên về xây dựng và thiết kế, chia sẻ rằng nhiều người thường quan niệm việc xây nhà chỉ cần có tài chính, bản vẽ và thuê thầu là hoàn tất. Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít công trình chỉ sau vài năm đã phải sửa chữa do hàng loạt lỗi kỹ thuật, dù nhỏ nhưng gây khó chịu: tường thấm, sàn nứt, điện yếu, nước rò rỉ, hay thậm chí là thiếu ổ cắm điện tiện ích ở đầu giường.
Trước hết, gia chủ cần đảm bị giấy phép xây dựng phải tuân thủ đúng loại công trình, số tầng và diện tích quy định, tránh bị xử phạt hành chính hoặc buộc phải tháo dỡ. Hồ sơ thiết kế cần đầy đủ ba hạng mục quan trọng: Kiến trúc, Kết cấu và Điện nước. Sai lầm thường gặp là tự ý điều chỉnh bản vẽ trong quá trình thi công, tưởng chừng tiết kiệm nhưng lại phát sinh chi phí gấp đôi do sai lệch kết cấu và hệ thống kỹ thuật.
Đại diện bộ phận kỹ thuật TCSCorp.vn cũng lưu ý, việc cắm mốc ranh giới đất rõ ràng là bắt buộc để tránh tranh chấp với hàng xóm. Đồng thời, cần kiểm tra kỹ chất lượng địa chất trước khi tiến hành ép cọc hay khoan nhồi. Nền móng phải được thiết kế và thi công với các phương án chống lún, chống nứt, chống thấm ngay từ đầu, bởi các sự cố liên quan đến móng một khi đã xảy ra thì gần như “vô phương cứu chữa”.
Kế đến, cốt thép và dầm cột phải đạt đúng tiêu chuẩn kỹ thuật, bê tông đúng mác và được bảo dưỡng ít nhất 7 ngày. Các lỗi kỹ thuật cho hệ thống điện, nước, điều hòa cần được tính toán và chừa sẵn. Đặc biệt, công tác chống thấm sàn vệ sinh, ban công, sân thượng phải được thực hiện ngay sau khi đổ bê tông, vì 70% sự cố thấm tường đều bắt nguồn từ giai đoạn này.
Cuối cùng, hệ thống ổ điện cần được bố trí đầy đủ và có dự phòng cho nhu cầu sử dụng trong tương lai. Hệ thống nước phải được thử áp lực kỹ lưỡng trước khi lát gạch. Khu vực vệ sinh và ban công nên được ngâm thử chống thấm trong 24 – 72 giờ. Cửa cần được đo đạc chuẩn lọt sáng, sơn đủ lớp và có lớp chống kiềm để tránh bong tróc, nấm mốc sau vài năm.
Các chi tiết như lan can, tay vịn, cầu thang tuy nhỏ nhưng lại liên quan trực tiếp đến an toàn sử dụng. Trước khi nhận bàn giao nhà, cần kiểm tra kỹ lưỡng hệ thống điện, nước, thoát sàn, bồn cầu… Quan trọng hơn, bản vẽ kỹ thuật nên được lưu giữ cẩn thận để phục vụ cho các công tác sửa chữa sau này, tránh việc khoan nhầm vào hệ thống đường ống.
Tầm quan trọng của việc lựa chọn nhà thầu uy tín
Theo ThS.KTS Phạm Thanh Truyền, cựu giảng viên Trường Đại học Kiến trúc TP.HCM và Tổng giám đốc Cát Mộc Group, một sai lầm phổ biến khác mà gia chủ thường mắc phải là không dự toán ngân sách kỹ lưỡng. Nhiều người lầm tưởng khoảng 2 tỷ đồng là đủ, nhưng thực tế cho thấy chi phí có thể “đội” lên 2,3 – 2,5 tỷ đồng mà công trình vẫn chưa hoàn tất.
Để giải quyết vấn đề này, ông Truyền khuyến nghị cần lập bảng dự toán chi tiết, phân chia rõ ràng từng hạng mục (xây thô, hoàn thiện, nội thất, chi phí pháp lý…) và luôn dự trù khoản kinh phí phát sinh 10 – 15% tổng ngân sách.
Một sai lầm khác là thiết kế nhà mà không dựa trên nhu cầu thực tế. Ngôi nhà không chỉ là để “đẹp mắt” mà còn là không gian sống. Nhiều gia chủ thường sao chép các mẫu thiết kế trên mạng mà bỏ qua các yếu tố quan trọng như hướng nắng, thói quen sinh hoạt, hoặc nhu cầu sử dụng trong tương lai.
Bên cạnh đó, sự “mơ hồ” về pháp lý xây dựng, việc lựa chọn nhà thầu chỉ vì giá rẻ, thiếu giám sát chặt chẽ, và đặc biệt là kiểu thi công “giao khoán niềm tin” có thể dẫn đến việc công trình sai thiết kế, vật tư bị đánh tráo, tiến độ chậm trễ, và phát sinh các lỗi kỹ thuật nghiêm trọng. Do đó, gia chủ cần tỉnh táo, sáng suốt lựa chọn nhà thầu có chuyên môn, uy tín và trách nhiệm trên thị trường.
