Gạch Ngói: Kiến tạo bản sắc Việt độc đáo

Bài báo làm nổi bật xu hướng kiến trúc đương đại ứng dụng vật liệu truyền thống, thô mộc như gạch và ngói, thể hiện qua các công trình tiêu biểu như Không gian Ngói và Nhà hang gạch ở Hà Nội. Những công trình này không chỉ mang vẻ đẹp độc đáo, thân thuộc mà còn tối ưu khả năng thích nghi với khí hậu, tạo ra không gian sống thoáng đãng và gần gũi thiên nhiên nhờ cấu trúc tường kép cùng hệ thống thông gió tự nhiên. Các chuyên gia và kiến trúc sư khẳng định việc kết hợp sáng tạo vật liệu truyền thống với kỹ thuật hiện đại giúp mở rộng giới hạn kiến trúc, tôn vinh văn hóa bản địa và hướng tới sự bền vững. Để phát triển kiến trúc xanh, thân thiện môi trường, cần nghiên cứu, cải tiến độ bền và khả năng chống thấm cho vật liệu truyền thống, đồng thời tận dụng nguyên liệu tại chỗ và tiết kiệm năng lượng.

Sức Hút Từ Kiến Trúc Thô Mộc Đương Đại

Giữa lòng Đông Anh, Hà Nội, một công trình kiến trúc mang tên Không gian Ngói (Ngói Space) đã trở thành tâm điểm chú ý, hấp dẫn cả giới chuyên môn lẫn công chúng bởi phong cách độc đáo của mình.

Với hơn 20.000 viên ngói làm chủ đạo, công trình Ngói Space không chỉ dùng ngói cho tường và vách ngăn mà còn khéo léo phối hợp cùng thép và bê tông, tạo nên một tổng thể vừa thân thuộc, vừa mang nét đột phá.

Nét độc đáo của Ngói Space thể hiện ở cấu trúc tường bao kép, tối ưu khả năng thích nghi với khí hậu. Nội thất được bố trí theo hệ thống lớp liên hoàn: từ không gian chính, qua lớp kính, hành lang, và cuối cùng là lớp màng ngói kết hợp thép ở ngoại thất.

Hệ thống ngói và thép này đóng vai trò như một “kênh dẫn gió”, định hướng luồng khí từ đông sang tây, tạo nên hiệu ứng đối lưu tự nhiên, đảm bảo không gian nội thất luôn thoáng đãng và dễ chịu.

Bà Nguyễn Thị Thu Thủy, chủ nhân công trình, chia sẻ rằng Ngói Space mang đậm tính cộng đồng, cho phép tầm nhìn xuyên suốt giữa các khu vực. Khi tiết trời se lạnh, không gian bên trong lớp kính mang đến sự ấm cúng. Ngược lại, vào những ngày hè, gia đình có thể tận hưởng sự mát mẻ và gần gũi với thiên nhiên ở lớp ngoài.

Tại khu vực ngoại thành Hà Nội, ông Nguyễn Văn Kính, một người mang nặng tâm hồn hoài cổ, đặc biệt trân trọng công trình Nhà hang gạch rộng hơn 200m2 của mình. Ngôi nhà được xây dựng từ hai lớp tường gạch nung khép kín, xen kẽ giữa đó là những mảng xanh của cây và rau củ.

Cấu trúc tường kép lồng ghép không chỉ đóng vai trò như một màng lọc, loại bỏ các yếu tố bất lợi từ môi trường bên ngoài như nắng gắt, khói bụi, tiếng ồn, mà còn tối ưu việc dẫn các yếu tố tự nhiên như ánh sáng, mưa, và gió vào không gian nội thất một cách chọn lọc.

Ông Kính bày tỏ sự yêu thích đặc biệt: “Công trình được giữ nguyên vẻ thô mộc, không trát vữa hay sơn phủ. Thời gian trôi đi, lớp tường ngoài càng phủ rêu phong, dương xỉ bám vào… Chính sự biến đổi tự nhiên này là điều tôi trân quý ở ngôi nhà.”

Mở Rộng Giới Hạn Kiến Trúc Bằng Vật Liệu Truyền Thống

Theo TS. Nguyễn Thùy Dương, Giảng viên trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp, vật liệu truyền thống như gạch, ngói luôn đóng vai trò chủ đạo trong kiến trúc Việt Nam, xuất hiện từ các công trình tâm linh như đền, chùa cho đến nhà ở dân dụng.

Sự kết hợp hài hòa giữa vật liệu truyền thống và hiện đại không chỉ kiến tạo một không gian sống mới mẻ, tràn đầy sức sống, mà còn gợi lên cảm giác thân thuộc, gần gũi qua từng gam màu và chất liệu.

KTS Đoàn Thanh Hà, đại diện H&P Architects, người tiên phong ứng dụng vật liệu truyền thống và thô mộc vào kiến trúc đương đại, khẳng định rằng những vật liệu này là biểu trưng rõ nét cho đặc tính tự nhiên và văn hóa bản địa.

“Kiến trúc thực chất là quá trình kiến tạo cấu trúc theo cách tự nhiên. Vì vậy, tôi lựa chọn những vật liệu này để dựng nên các hình thể nhân tạo, tổ chức không gian sống thiết yếu cho con người bằng những hình khối hữu cơ, tràn đầy sức sống,” KTS Hà chia sẻ.

Theo KTS Hà, việc sử dụng sáng tạo các vật liệu như đất, đá, tre, gỗ… theo một cách thức đổi mới, đã góp phần mở rộng giới hạn của kiến trúc và định hình nên một bản sắc riêng biệt cho từng công trình.

KTS Đoàn Thanh Hà đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tích hợp yếu tố toàn cầu và bản địa để đạt được sự cân bằng ổn định trong kiến trúc bền vững đương đại. Kiến trúc không chỉ dừng lại ở việc đáp ứng các tiêu chuẩn vật chất kỹ thuật, mà còn phải tôn vinh đặc trưng văn hóa và địa điểm, từ đó kiến tạo sự bền vững về mặt tinh thần cho con người – trung tâm của mọi công trình.

Kiến trúc hòa mình vào tự nhiên không chỉ giúp con người thích nghi bền vững với các điều kiện môi trường bất lợi, giảm thiểu rủi ro và thiệt hại từ thiên tai, mà còn mang lại hiệu quả đáng kể trong việc tiết kiệm chi phí xây dựng và vận hành.

Nâng Cao Tính Bền Vững và Khả Năng Chống Thấm Cho Vật Liệu Truyền Thống

Theo KTS Mai Hồng Phong từ D+ Design, trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra cấp tốc, việc tái sử dụng và sáng tạo với vật liệu truyền thống là một giải pháp thiết yếu để dung hòa giữa yếu tố hiện đại và bản sắc văn hóa.

Các chất liệu như gạch, ngói, tre, mây không chỉ mang lại sự thân thiện và khả năng “thở” tự nhiên cho không gian, mà còn khơi gợi những cảm xúc gần gũi, nhân văn sâu sắc – một giá trị mà các vật liệu công nghiệp hiện đại khó lòng sánh được.

KTS Phong nhận định rằng, việc phát triển vật liệu truyền thống trong kiến trúc đương đại đòi hỏi một cách tiếp cận tổng hòa giữa sáng tạo và khoa học. Các chất liệu quen thuộc cần được nghiên cứu chuyên sâu và cải tiến về độ bền, khả năng chống thấm, chống mối mọt, trong khi vẫn phải bảo toàn được vẻ đẹp mộc mạc vốn có.

Đồng thời, sự phối hợp khéo léo giữa vật liệu truyền thống và các vật liệu công nghiệp như thép, kính, bê tông sẽ kiến tạo nên những công trình không chỉ đảm bảo an toàn, tiện nghi mà còn sở hữu giá trị thẩm mỹ đột phá. Đây chính là chìa khóa để dung hòa hiện đại và truyền thống, tránh cho kiến trúc khỏi sự đơn điệu của các vật liệu công nghiệp thuần túy.

Yếu tố bền vững cũng đóng vai trò trọng yếu. Việc khai thác nguyên liệu tại chỗ, tối thiểu hóa chi phí vận chuyển, cùng với khả năng tái chế và tiết kiệm năng lượng trong quy trình sản xuất, sẽ định vị vật liệu truyền thống trở thành lựa chọn ưu việt, thân thiện với môi trường.

Cuối cùng, sự sáng tạo trong thiết kế là yếu tố then chốt. Khi được khai thác một cách tinh tế, gạch, ngói… không còn đơn thuần là vật liệu xây dựng mà vươn lên thành một ngôn ngữ nghệ thuật, góp phần kiến tạo nên những công trình giàu tính nhân văn, gần gũi và trường tồn cùng thời gian.

Kiến Tạo Không Gian Sống An Toàn Với Vật Liệu Nội Thất Kháng Khuẩn

Trong bối cảnh hiện nay, nhiều gia đình đang ưu tiên lựa chọn vật liệu nội thất kháng khuẩn, từ sơn tường, gạch ốp lát đến các thiết bị vệ sinh, nhằm kiến tạo một không gian sống sạch sẽ, an toàn và hạn chế tối đa sự phát triển của vi khuẩn, nấm mốc, góp phần bảo vệ sức khỏe toàn diện.