Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn (Luật số 144/2025/QH15), có hiệu lực từ 01/01/2026, nhằm hoàn thiện khung pháp lý và tinh giản thủ tục hành chính. Để cụ thể hóa và hướng dẫn thi hành luật, Nghị định số 34/2026/NĐ-CP đã được ban hành, sửa đổi các quy định hiện hành. Nghị định này làm rõ các trường hợp lập quy hoạch phân khu, đơn giản hóa thủ tục chấp thuận quy hoạch tổng mặt bằng, đặc biệt cho phép các cơ sở giáo dục quy mô nhỏ lập đồng thời với dự án đầu tư nhằm cắt giảm thời gian. Ngoài ra, Nghị định còn hoàn thiện quy trình lập, thẩm định, phê duyệt quy hoạch, phân rõ trách nhiệm và chuẩn hóa hồ sơ, góp phần rút ngắn thời gian xử lý và nâng cao chất lượng dữ liệu quy hoạch.
Ngày 12/11/2025, tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV đã chính thức thông qua Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn (Luật số 144/2025/QH15). Đạo luật quan trọng này sẽ chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2026.
Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 10, ngày 12/11/2025 (Ảnh: Media Quốc hội).
Theo đánh giá từ Bà Trần Thu Hằng, Vụ trưởng Vụ Quy hoạch – Kiến trúc, Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn có vai trò then chốt trong việc hoàn thiện khung pháp lý về quy hoạch, đồng bộ với mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp. Đồng thời, đạo luật này cũng tạo động lực mạnh mẽ cho việc phân quyền, phân cấp và tinh giản hóa các thủ tục hành chính liên quan đến lĩnh vực quy hoạch.
Để đảm bảo các quy định của luật sớm đi vào thực tiễn, phát huy tối đa hiệu lực và hiệu quả, bên cạnh công tác tuyên truyền, quán triệt sâu rộng nội dung luật, các cơ quan chức năng cần khẩn trương tập trung xây dựng, hoàn thiện và ban hành kịp thời các văn bản quy phạm pháp luật nhằm quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành các nội dung được giao trong luật.
Thực hiện nhiệm vụ được giao, Vụ Quy hoạch – Kiến trúc đã tích cực tham mưu Bộ Xây dựng trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Nghị định số 34/2026/NĐ-CP vào ngày 22/01/2026. Nghị định này có mục đích sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 178/2025/NĐ-CP ngày 01/07/2025 của Chính phủ, vốn quy định chi tiết một số điều của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn.
Vụ trưởng Trần Thu Hằng nhấn mạnh, Nghị định số 34/2026/NĐ-CP, gồm 15 Điều, tập trung điều chỉnh và bổ sung trực tiếp các quy định hiện hành của Nghị định số 178/2025/NĐ-CP. Mục tiêu chính là đảm bảo sự đồng bộ với các nội dung đã được sửa đổi, bổ sung trong Luật số 144/2025/QH15, đồng thời hoàn thiện hơn nữa các quy định về quy trình tổ chức lập, thẩm định, phê duyệt và quản lý quy hoạch đô thị và nông thôn.
Một trong những điểm đáng chú ý, Nghị định số 34/2026/NĐ-CP đã quy định rõ ràng hơn về các trường hợp lập quy hoạch theo từng cấp độ, đặc biệt chi tiết hóa quy hoạch phân khu trong các đô thị, khu kinh tế và khu du lịch quốc gia đã có quy hoạch chung được phê duyệt.
Việc làm rõ các nội dung này mang ý nghĩa quan trọng, nhằm thống nhất nhận thức và phương thức áp dụng giữa các địa phương, qua đó loại bỏ tình trạng lúng túng khi xác định nghĩa vụ và trách nhiệm trong công tác lập quy hoạch phân khu.
Nghị định số 34/2026/NĐ-CP đã góp phần hoàn thiện quy định về tổ chức lập, thẩm định, phê duyệt và quản lý quy hoạch đô thị và nông thôn (Ảnh minh họa).
Bên cạnh đó, Nghị định số 34/2026/NĐ-CP cũng điều chỉnh và bổ sung quy định về hình thức chấp thuận quy hoạch tổng mặt bằng bằng văn bản. Đặc biệt, Nghị định cho phép các cơ sở giáo dục có quy mô sử dụng đất dưới 10ha trong khu vực đã có quy hoạch cấp độ trên (quy hoạch chung hoặc quy hoạch phân khu) được thực hiện quy trình lập quy hoạch tổng mặt bằng đồng thời trong giai đoạn lập dự án đầu tư xây dựng.
Những quy định mới về lập quy hoạch tổng mặt bằng này được kỳ vọng sẽ góp phần đáng kể vào việc cắt giảm thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư đối với các dự án có quy mô vừa và nhỏ, trong khi vẫn đảm bảo chặt chẽ yêu cầu quản lý theo quy hoạch.
Nghị định số 34/2026/NĐ-CP đã hoàn thiện một cách toàn diện quy định về quy trình lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch. Trong đó, Nghị định làm rõ trách nhiệm cụ thể của cơ quan tổ chức lập, cơ quan thẩm định và cơ quan phê duyệt quy hoạch; đồng thời chuẩn hóa trình tự gửi hồ sơ nhiệm vụ quy hoạch và hồ sơ quy hoạch, qua đó loại bỏ tình trạng chồng chéo, rút ngắn đáng kể thời gian xử lý hồ sơ trên thực tế.
Ngoài ra, Nghị định số 34/2026/NĐ-CP cũng tập trung hoàn thiện các quy định liên quan đến dữ liệu và bản đồ phục vụ công tác quy hoạch. Cụ thể, Nghị định yêu cầu sử dụng bản đồ địa hình phản ánh đúng thực tế và cho phép tiến hành khảo sát, cập nhật bổ sung trong trường hợp dữ liệu hiện có không còn đáp ứng yêu cầu. Điều này hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng quy hoạch và đảm bảo tính khả thi cao khi triển khai thực hiện.
Không dừng lại ở các nội dung trên, Nghị định số 34/2026/NĐ-CP còn bổ sung một số quy định quan trọng khác liên quan đến quản lý kinh phí cho các hoạt động quy hoạch đô thị và nông thôn. Các quy định này nhằm đảm bảo tính đồng bộ, liên tục và khả thi trong công tác tổ chức thực hiện theo pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn.
