Bài báo tập trung vào sự cấp thiết của Nghị định 35/2026/NĐ-CP, ra đời để thay thế các quy định cũ không còn phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp trong việc lập và phê duyệt phát triển đô thị. Nghị định này định hướng xây dựng "chương trình phát triển đô thị" cấp tỉnh theo lộ trình 10 năm, đóng vai trò nền tảng chiến lược cho đầu tư và phát triển hệ thống đô thị. Đồng thời, "kế hoạch phát triển đô thị" 5 năm sẽ được triển khai ở cấp phường/xã, cụ thể hóa các mục tiêu đầu tư dựa trên chương trình cấp tỉnh. Cả hai đều yêu cầu tính đồng bộ với quy hoạch tổng thể, đảm bảo các tiêu chí phát triển thông minh, xanh, bền vững và thích ứng biến đổi khí hậu, với quy trình lập và phê duyệt chặt chẽ từ cấp xã đến cấp tỉnh. Các chương trình và kế hoạch này sẽ được rà soát định kỳ và tổng kết để hoạch định cho giai đoạn tiếp theo.
Chiến lược Phát triển Đô thị: Khung Kế hoạch 10 Năm Định Hướng Tương Lai
Theo thông tin từ Cục Phát triển đô thị (Bộ Xây dựng), tính đến ngày 01/7/2025 – mốc thời gian áp dụng mô hình chính quyền địa phương hai cấp – 61/63 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đã hoàn tất việc phê duyệt chương trình phát triển đô thị cấp tỉnh.
Khoảng hơn 400 đô thị, trực thuộc các tỉnh và thành phố Trung ương, đã chủ động phê duyệt các chương trình phát triển đô thị riêng biệt.
Trong tổng số 900 đô thị trên cả nước (bao gồm thành phố, thị xã và thị trấn), khoảng 450 đô thị đã hoàn tất việc phê duyệt chương trình phát triển đô thị dành riêng cho mình.
Tuy nhiên, sự chuyển đổi trong mô hình tổ chức chính quyền địa phương hiện nay đã khiến một số quy định về nội dung, trình tự lập, thẩm định và phê duyệt chương trình phát triển đô thị theo Nghị định số 11/2013/NĐ-CP không còn tương thích với cấu trúc chính quyền hai cấp.
Vì vậy, việc ban hành Nghị định số 35/2026/NĐ-CP ngày 22/01/2026, quy định chi tiết một số điều của nghị quyết về phân loại đô thị, được đánh giá là đặc biệt cấp thiết để đáp ứng kịp thời các yêu cầu phát triển đô thị trong bối cảnh hiện tại.
Dưới ánh sáng của Nghị định số 35/2026/NĐ-CP, chương trình phát triển đô thị sẽ được xây dựng cho từng tỉnh, thành phố (bao gồm cả Thủ đô Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh) theo lộ trình 10 năm. Đây sẽ là nền tảng chiến lược để triển khai đầu tư, kiến tạo và phát triển hệ thống đô thị, đồng thời dự toán các nguồn lực cần thiết cho công tác đầu tư phát triển đô thị trên toàn địa bàn tỉnh, thành phố trong suốt giai đoạn chương trình.
Chương trình phát triển đô thị cần đảm bảo tính đồng bộ và hài hòa với quy hoạch tỉnh, quy hoạch thành phố, quy hoạch đô thị và nông thôn, cùng các kế hoạch phát triển cấp quốc gia, cấp vùng. Ngoài ra, nó cũng phải nhất quán với chiến lược phát triển kinh tế – xã hội, quy hoạch phát triển vùng kinh tế, quy hoạch sử dụng đất liên quan đến đô thị, và khả năng huy động nguồn lực thực tế của địa phương.
Chương trình này cũng phải đáp ứng các tiêu chí then chốt như phát triển đô thị thông minh, tăng trưởng xanh, khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, phát triển bền vững, và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về phòng chống thiên tai.
Mặc dù chương trình phát triển đô thị có thể được khởi tạo song hành với quá trình lập và phê duyệt quy hoạch tỉnh, quy hoạch thành phố, cũng như quy hoạch đô thị và nông thôn, việc phê duyệt chương trình chỉ được tiến hành sau khi quy hoạch tỉnh, quy hoạch thành phố và quy hoạch chung thành phố đã được chính thức thông qua.
Liên quan đến trình tự, thủ tục thực hiện, Sở Xây dựng chịu trách nhiệm chủ trì lập báo cáo đề xuất xây dựng chương trình phát triển đô thị, sau đó trình Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xem xét và phê duyệt.
Sau khi quyết định phê duyệt được ban hành, Sở Xây dựng có quyền trực tiếp triển khai xây dựng chương trình hoặc lựa chọn đơn vị tư vấn có năng lực, kinh nghiệm để hỗ trợ thực hiện.
Chương trình phát triển đô thị yêu cầu tính nhất quán với quy hoạch tỉnh, thành phố, quy hoạch đô thị và nông thôn, cùng chiến lược phát triển kinh tế – xã hội…
Chương trình phát triển đô thị sẽ được biên soạn theo đề cương chi tiết được quy định tại phụ lục I, đính kèm Nghị định số 35/2026/NĐ-CP.
Khi dự thảo chương trình phát triển đô thị hoàn thiện, Sở Xây dựng có trách nhiệm gửi lấy ý kiến đóng góp từ các Sở, ban, ngành chuyên môn cấp tỉnh, thành phố, Ủy ban nhân dân cấp xã và các tổ chức liên quan khác theo chỉ đạo của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.
Trong vòng tối đa 05 ngày làm việc kể từ ngày tiếp nhận văn bản từ Sở Xây dựng, các cơ quan, tổ chức được yêu cầu đóng góp ý kiến có nghĩa vụ phản hồi bằng văn bản.
Trong vòng tối đa 10 ngày làm việc sau khi nhận được các ý kiến đóng góp, Sở Xây dựng sẽ hoàn chỉnh chương trình và nộp 01 bộ hồ sơ lên Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Hồ sơ này bao gồm tờ trình và bảng tổng hợp các ý kiến giải trình, tiếp thu, nhằm đệ trình Hội đồng nhân dân cấp tỉnh xem xét và thông qua.
Trong vòng tối đa 05 ngày làm việc kể từ ngày Hội đồng nhân dân cấp tỉnh ban hành nghị quyết, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sẽ ký quyết định phê duyệt chương trình.
Trong vòng tối đa 03 ngày làm việc kể từ khi ký quyết định phê duyệt chương trình phát triển đô thị, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm công khai chương trình trên cổng thông tin điện tử của mình. Đồng thời, chương trình cũng được gửi đến Sở Xây dựng để đăng tải trên cổng thông tin điện tử của Sở và gửi 01 bản về Bộ Xây dựng để theo dõi, giám sát và chỉ đạo thực hiện theo thẩm quyền.
Sau chu kỳ 05 năm triển khai chương trình phát triển đô thị, hoặc khi có sự thay đổi về quy hoạch kéo theo yêu cầu điều chỉnh một số nội dung của chương trình, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có nhiệm vụ rà soát và hiệu chỉnh chương trình nhằm đảm bảo tính thích ứng.
Trong giai đoạn giữa kỳ của chương trình phát triển đô thị, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm tổ chức sơ kết nhằm đánh giá hiệu quả và đề xuất các điều chỉnh cần thiết (nếu có).
Trước khi chương trình kết thúc tối đa 09 tháng, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có nghĩa vụ tổ chức tổng kết, đánh giá nhằm hoạch định chương trình cho giai đoạn kế tiếp và báo cáo kết quả về Bộ Xây dựng để phục vụ công tác theo dõi.
Kế Hoạch Phát Triển Đô Thị: Định Hướng Triển Khai Trong Chu Kỳ 5 Năm
Căn cứ Khoản 1 Điều 7 của Nghị định số 35/2026/NĐ-CP, kế hoạch phát triển đô thị được xây dựng và áp dụng cụ thể cho từng phường, đặc khu đã được công nhận là đô thị, hoặc các xã, đặc khu có tiềm năng phát triển thành đô thị theo chương trình phát triển đô thị đã được phê duyệt. Kế hoạch này là nền tảng để dự toán nguồn lực và tổ chức triển khai đầu tư phát triển đô thị, đảm bảo đạt được trình độ phát triển tương ứng với phân loại đô thị đã định.
Kế hoạch phát triển đô thị được thiết lập theo chu kỳ 05 năm và phải đảm bảo tính đồng bộ với quy hoạch đô thị và nông thôn của địa phương, chương trình phát triển đô thị, các kế hoạch chuyên ngành có liên quan, cũng như khả năng huy động nguồn lực thực tế trên địa bàn.
Quá trình xây dựng kế hoạch phát triển đô thị có thể diễn ra đồng thời với việc biên soạn chương trình phát triển đô thị, tuy nhiên, việc phê duyệt kế hoạch sẽ được tiến hành sau khi chương trình phát triển đô thị đã được chính thức thông qua.
Về trình tự và thủ tục, Ủy ban nhân dân cấp xã, trong trường hợp thuộc đối tượng quy định tại Khoản 1 Điều 7 của Nghị định này, có trách nhiệm lập báo cáo đề xuất xây dựng kế hoạch phát triển đô thị và trình Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phê duyệt.
Trong vòng tối đa 10 ngày làm việc kể từ ngày tiếp nhận báo cáo từ Ủy ban nhân dân cấp xã, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sẽ xem xét và đưa ra quyết định phê duyệt. Trường hợp không phê duyệt, cần có văn bản phản hồi nêu rõ lý do cụ thể.
Sau khi Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành quyết định phê duyệt, Ủy ban nhân dân cấp xã có thể trực tiếp tiến hành xây dựng kế hoạch hoặc lựa chọn đơn vị tư vấn có chuyên môn, kinh nghiệm để hỗ trợ thực hiện. Kế hoạch phát triển đô thị sẽ được biên soạn dựa trên đề cương quy định tại mẫu số 03 của phụ lục I, ban hành kèm theo Nghị định số 35/2026/NĐ-CP.
Kế hoạch phát triển đô thị được xây dựng theo chu kỳ 05 năm, yêu cầu sự đồng bộ với quy hoạch đô thị và nông thôn của địa phương, cũng như chương trình phát triển đô thị đã được phê duyệt.
Sau khi hoàn thiện dự thảo kế hoạch phát triển đô thị, Ủy ban nhân dân cấp xã sẽ gửi văn bản lấy ý kiến đóng góp từ các Sở, ban, ngành chuyên môn thuộc tỉnh, thành phố. Trong vòng tối đa 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được văn bản, các cơ quan, tổ chức liên quan có nghĩa vụ phản hồi bằng văn bản.
Trong vòng tối đa 10 ngày làm việc kể từ khi tiếp nhận các ý kiến đóng góp, Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm hoàn chỉnh kế hoạch và nộp 01 bộ hồ sơ (gồm tờ trình, dự thảo kế hoạch và bảng tổng hợp kết quả giải trình, tiếp thu ý kiến) lên Hội đồng nhân dân cùng cấp để xem xét và thông qua.
Trong vòng tối đa 10 ngày làm việc kể từ ngày Hội đồng nhân dân cấp xã ban hành nghị quyết, Ủy ban nhân dân cấp xã sẽ lập 01 bộ hồ sơ theo quy định và trình Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xem xét phê duyệt.
Trong vòng tối đa 07 ngày làm việc kể từ khi tiếp nhận hồ sơ trình từ Ủy ban nhân dân cấp xã, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sẽ tiến hành xem xét và ban hành quyết định phê duyệt kế hoạch phát triển đô thị theo quy định. Trường hợp không phê duyệt, cần có văn bản phản hồi, giải thích rõ ràng lý do.
Trong vòng tối đa 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được quyết định phê duyệt kế hoạch phát triển đô thị từ Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm công khai kế hoạch này trên cổng thông tin điện tử của đơn vị. Đồng thời, kế hoạch cũng được gửi đến Sở Xây dựng và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh để phục vụ công tác theo dõi, quản lý và chỉ đạo triển khai theo đúng thẩm quyền.
Trong trường hợp chương trình phát triển đô thị hoặc quy hoạch đô thị và nông thôn có sự điều chỉnh, dẫn đến yêu cầu thay đổi một số nội dung trong kế hoạch phát triển đô thị, Ủy ban nhân dân cấp xã sẽ xây dựng nội dung điều chỉnh kế hoạch và trình Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xem xét, quyết định phê duyệt điều chỉnh. Hoặc nếu được phân cấp, Ủy ban nhân dân cấp xã có thể tự phê duyệt điều chỉnh. Thời gian tối đa để hoàn tất việc điều chỉnh kế hoạch là 03 tháng.
Trong giai đoạn giữa kỳ của kế hoạch phát triển đô thị, Ủy ban nhân dân cấp xã có nghĩa vụ tổ chức sơ kết nhằm đánh giá và đề xuất các điều chỉnh cần thiết (nếu có). Trước khi kế hoạch phát triển đô thị hết hạn tối đa 06 tháng, Ủy ban nhân dân cấp xã phải tổ chức tổng kết, đánh giá để xây dựng kế hoạch cho giai đoạn tiếp theo, đồng thời báo cáo kết quả về Sở Xây dựng để phục vụ công tác theo dõi và đôn đốc thực hiện.
Định kỳ hàng năm, Sở Xây dựng sẽ tiến hành lựa chọn các địa phương để khảo sát, đánh giá công tác triển khai kế hoạch phát triển đô thị. Từ đó, Sở sẽ yêu cầu các địa phương đề xuất và thực hiện các giải pháp nhằm tháo gỡ vướng mắc, đảm bảo việc triển khai kế hoạch đạt hiệu quả tối ưu trên toàn địa bàn.
