Ngày Thiết kế Italia (IDD) lần thứ 10 đã được Trường Đại học Xây dựng Hà Nội tổ chức, với sự đồng hành của Đại sứ quán Italia, nhằm thúc đẩy giao lưu văn hóa và kiến trúc giữa hai nước. Sự kiện xoay quanh chủ đề "Tái thiết kế – tái kiến tạo không gian, vật thể, ý tưởng và các giá trị kết nối", nhấn mạnh khả năng cải tạo và làm mới trên nền tảng sẵn có thay vì chỉ xây dựng mới. Các kiến trúc sư Italia chia sẻ kinh nghiệm về tái tạo kiến trúc đô thị, trong khi các kiến trúc sư Việt Nam tập trung vào việc giữ gìn bản sắc địa phương, hài hòa với thiên nhiên và ứng dụng trong các dự án thực tế. IDD cũng là diễn đàn quý báu cho sinh viên học hỏi tư duy đột phá và thảo luận về các vấn đề thời sự như vai trò của trí tuệ nhân tạo trong thiết kế, nơi sự sáng tạo của con người vẫn là cốt lõi.
Diễn đàn Giao lưu Văn hóa và Kiến trúc Italia – Việt Nam
Vào ngày 12/3, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, với sự đồng hành của Đại sứ quán Italia tại Hà Nội, đã long trọng tổ chức Ngày Thiết kế Italia (Italian Design Day – IDD) lần thứ 10 tại Việt Nam. Sự kiện diễn ra dưới chủ đề “Tái thiết kế – tái kiến tạo không gian, vật thể, ý tưởng và các giá trị kết nối”, thu hút đông đảo kiến trúc sư (KTS) danh tiếng từ Việt Nam và Italia, cùng sự góp mặt của nhiều sinh viên.
PGS.TS Bùi Phú Doanh, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, đã trình bày diễn văn khai mạc sự kiện.
PGS.TS Bùi Phú Doanh, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, nhấn mạnh rằng sự kiện này là một diễn đàn quý báu để cùng chiêm nghiệm các phương thức thiết kế văn hóa và kiến trúc đặc trưng của Italia. Đồng thời, đây còn là cầu nối quan trọng, tạo điều kiện cho Việt Nam tiếp thu và khơi dậy nguồn cảm hứng kiến trúc, định hình một tầm nhìn phát triển trong tương lai.
Ông Doanh cũng khẳng định, đặc biệt đối với giới sinh viên – những kiến trúc sư tương lai – sự kiện này mở ra cơ hội vàng để giao lưu, lĩnh hội những tư duy đột phá từ các KTS lừng danh. Qua đó, họ có thể lấy cảm hứng từ triết lý tái kiến tạo làm nền tảng vững chắc để tiếp nối sứ mệnh bảo tồn di sản, gắn kết bản sắc địa phương và tiên phong kiến tạo nên những không gian sống bền vững, hướng tới một tương lai tươi sáng.
Ông Marco Della Seta, Đại sứ Italia tại Hà Nội, chia sẻ rằng Ngày Thiết kế Italia (IDD) là sáng kiến của Bộ Ngoại giao và Hợp tác Quốc tế Italia, ra đời từ năm 2017. Mục tiêu chính là lan tỏa tinh hoa thiết kế Italia ra khắp thế giới, trong đó Việt Nam là một điểm đến quan trọng.
Ông Marco Della Seta, Đại sứ Italia tại Hà Nội, là một trong những diễn giả chính tại sự kiện.
Theo Đại sứ Italia, các nguyên tắc thiết kế kiến trúc tại quốc gia này đã hình thành và phát triển từ rất lâu, thậm chí trước cả khi khái niệm “thiết kế” được định nghĩa rõ ràng. Ngày nay, ý nghĩa của từ thiết kế đã mở rộng đáng kể, bao trùm các lĩnh vực đa dạng như quy hoạch đô thị cho đến phát triển nguồn nhân lực.
Chính vì vậy, chủ đề xuyên suốt của IDD lần thứ 10 – “Tái thiết kế – tái kiến tạo không gian, vật thể, ý tưởng và các giá trị kết nối” – mang ý nghĩa sâu sắc và toàn diện.
Đại sứ Marco Della Seta bày tỏ kỳ vọng rằng IDD lần thứ 10 sẽ trở thành một diễn đàn cởi mở, nơi các kiến trúc sư Italia và Việt Nam cùng trao đổi, đối thoại về quan điểm thiết kế, kiến trúc và các chuyển động đô thị. Mục tiêu là kiến tạo một nguồn tri thức phong phú, những góc nhìn mới mẻ và cảm hứng sáng tạo cho tất cả những ai đam mê lĩnh vực thiết kế và kiến trúc.
Kiến Trúc: Dấu Ấn Văn Hóa và Hài Hòa Với Thiên Nhiên
Phát biểu tại sự kiện, Kiến trúc sư Tiziano Vudafieri, một nhà thiết kế lừng danh người Italia, đã chỉ ra thế mạnh vượt trội của Italia nằm ở khả năng tái tạo kiến trúc thay vì chỉ xây dựng mới. Ông đặc biệt nhấn mạnh điều này trong các dự án tái thiết không gian đô thị.
Ông Vudafieri miêu tả sự tỉ mỉ của các kiến trúc sư Italia, với khả năng thiết kế từ những chi tiết nhỏ nhất như chiếc thìa, cho đến việc quy hoạch toàn bộ không gian đô thị rộng lớn. Kiến trúc sư Tiziano Vudafieri cũng nhiều lần bày tỏ tình yêu sâu sắc đối với Việt Nam, ngưỡng mộ từ con người đến sự độc đáo và đa dạng của kiến trúc qua từng vùng miền, trải dài từ Bắc chí Nam.
Các kiến trúc sư trao đổi quan điểm tại Ngày Thiết kế Italia lần thứ 10, diễn ra tại Trường Đại học Xây dựng Hà Nội.
Trong phần trao đổi về văn hóa kiến trúc, Kiến trúc sư Hoàng Thúc Hào, Phó Chủ tịch Hội KTS Việt Nam, khẳng định bản sắc kiến trúc Việt Nam luôn mang một nét độc đáo không thể trộn lẫn. Ông dẫn chứng hình ảnh lũy tre làng, biểu tượng thân thuộc của nông thôn miền Bắc, là ví dụ điển hình.
Tuy nhiên, dù tre hiện diện ở nhiều quốc gia, nhưng không nơi nào mang ý nghĩa đặc thù và độc đáo như ở Việt Nam. Do đó, Kiến trúc sư Hoàng Thúc Hào và các đồng nghiệp luôn nỗ lực khéo léo “thổi hồn” văn hóa làng xã, kết hợp hài hòa vào các thiết kế kiến trúc đương đại.
Năm 2025, KTS Hoàng Thúc Hào cùng đội ngũ đồng nghiệp đã tích cực tham gia vào công tác thiết kế và tái thiết làng Nủ (Lào Cai), sau khi khu vực này chịu ảnh hưởng nặng nề từ cơn bão Yagi.
Thách thức đặt ra là làm thế nào để vừa đảm bảo tiến độ thi công, vừa kiến tạo một không gian sống vừa gần gũi, vừa an toàn tối đa cho đồng bào dân tộc Tày.
Với nỗ lực vượt bậc, chỉ sau một thời gian ngắn, một làng Nủ mới đã được hoàn thành cách vị trí thảm họa vài cây số, mang lại mái ấm và xoa dịu nỗi đau cho đồng bào thiểu số sau trận lũ dữ.
Khi đề cập đến kiến trúc Thủ đô, KTS Hoàng Thúc Hào nhấn mạnh sự cần thiết của việc kết nối hài hòa với thiên nhiên. Ông chỉ ra rằng, dù Hà Nội thường được nhìn nhận là đất chật người đông, trên thực tế, thành phố lại đang có diện tích dồi dào sau khi đã mở rộng gấp bốn lần so với ban đầu.
Đối với thiết kế nhà ở cho công nhân, ông đề xuất cần tạo ra những không gian xanh, nơi họ có thể trồng cây bản địa, giúp xoa dịu nỗi nhớ quê hương khi làm việc xa nhà. Đặc biệt, các hành lang nên được bố trí với khoảng cách hợp lý, tạo điều kiện cho cư dân dễ dàng giao tiếp, từ đó vun đắp tinh thần cộng đồng và sự gần gũi.
Sự kiện đã thu hút đông đảo kiến trúc sư và đặc biệt là sinh viên kiến trúc từ Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, cùng tham gia trong không gian mở độc đáo của nhà C4.
Về chủ đề tái thiết kiến trúc, Kiến trúc sư Nguyễn Cao Lãnh, Trưởng khoa Kiến trúc và Quy hoạch (Trường Đại học Xây dựng Hà Nội), đã lấy ngay ví dụ điển hình từ công cuộc cải tạo nhà C4 ngay trong khuôn viên trường – cũng là địa điểm diễn ra sự kiện.
Theo KTS Nguyễn Cao Lãnh, nhà C4 từng là một công trình nền móng mang đậm dấu ấn lịch sử của Trường Đại học Xây dựng Hà Nội từ những ngày đầu chuyển về từ Hương Canh (Vĩnh Phúc cũ). Sau nhiều thập kỷ gần như bị bỏ hoang, chìm trong rác thải và nước đọng, công trình này đã được hồi sinh, trở nên sạch đẹp và khang trang, nhưng vẫn giữ vẹn nguyên nét hoài cổ với cấu trúc dãy nhà ngang cấp 4 đặc trưng.
“Ông chia sẻ: “Dưới góc nhìn của một người làm kiến trúc, chúng tôi không chủ trương phá bỏ mà mong muốn tái thiết không gian này thành một trung tâm sáng tạo, học tập cho sinh viên, bởi đây là công trình mang ý nghĩa lịch sử sâu sắc. Để hiện thực hóa điều này, chúng tôi đã tổ chức một cuộc thi thiết kế dành chính cho các bạn sinh viên – những người vừa là tác giả sáng tạo, vừa là đối tượng thụ hưởng thành quả.
Dù chúng tôi là những người hướng dẫn, nhưng chính các em sinh viên đã giúp chúng tôi nhận diện rõ ràng những yếu tố cần bảo tồn và những gì cần đổi mới. Từ một không gian khép kín, chúng tôi đã chuyển hóa thành một không gian mở, ấm cúng, dựa trên triết lý thiết kế thuận tự nhiên, thân thiện với môi trường…””, KTS Nguyễn Cao Lãnh chia sẻ.
Bên lề sự kiện, KTS Nguyễn Cao Lãnh chia sẻ với phóng viên Báo Xây dựng rằng, trong kỷ nguyên số hiện nay, việc cấm hoàn toàn ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào quy trình thiết kế kiến trúc là điều bất khả thi. Tuy nhiên, vấn đề đạo đức nghề nghiệp trong việc sử dụng AI vẫn đang là chủ đề gây nhiều tranh cãi trong cộng đồng kiến trúc sư.
Trong công tác đào tạo, chúng tôi khuyến khích sinh viên khai thác AI để tạo ra các gợi ý thiết kế ban đầu, nhưng kiên quyết không cho phép sử dụng sản phẩm thiết kế hoàn chỉnh từ AI để thay thế tư duy và sự sáng tạo của con người. Thực tế, ứng dụng AI đã mang lại lợi ích to lớn về mặt thời gian trong thiết kế. Tuy nhiên, điều cốt yếu là con người phải giữ vai trò kiểm soát, và sản phẩm kiến trúc cuối cùng phải là kết tinh từ trí tuệ và cảm xúc của người kiến tạo.
