Khu Kinh tế – thương mại đặc biệt Lao Bảo đang tiến hành rà soát và điều chỉnh quy hoạch chung do đồ án cũ đã bộc lộ nhiều hạn chế và không còn phù hợp với tình hình hiện tại. Mục tiêu chính là định hình Lao Bảo thành một cực tăng trưởng kinh tế năng động, bền vững cho tỉnh Quảng Trị, đồng thời là tâm điểm logistics, trung tâm trung chuyển hàng hóa và cửa ngõ giao thương quốc tế huyết mạch trên hành lang kinh tế Đông – Tây. Quy hoạch điều chỉnh đề xuất phạm vi 15.804ha, tập trung phát triển công nghiệp chế biến, dịch vụ logistics hiện đại và du lịch biên mậu, đồng thời thử nghiệm các cơ chế đột phá như "một cửa, một lần dừng" và chính sách phi thuế quan. Khu kinh tế được kỳ vọng đạt mức tăng trưởng kinh tế cao, thu hút đầu tư và nguồn nhân lực chất lượng, vươn mình thành trung tâm kinh tế – văn hóa, khoa học kỹ thuật trọng điểm của tỉnh, đảm bảo quốc phòng – an ninh khu vực biên giới. Dự thảo nhiệm vụ quy hoạch đã được Hội đồng thẩm định nhất trí thông qua và sẽ trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, phê duyệt sau khi được hoàn thiện dựa trên các ý kiến đóng góp.
Khu Kinh Tế Thương Mại Đặc Biệt Lao Bảo: Cánh Cửa Giao Thương Chiến Lược Việt – Lào
Quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế – thương mại đặc biệt Lao Bảo, tầm nhìn đến năm 2025, đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt theo Quyết định số 495/QĐ-TTg ngày 7/4/2011, đặt nền móng cho sự phát triển khu vực cửa khẩu trọng yếu này.
Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn chủ trì phiên họp thẩm định Nhiệm vụ điều chỉnh Quy hoạch chung Khu kinh tế – thương mại đặc biệt Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, với tầm nhìn chiến lược đến năm 2045.
Trước bối cảnh tình hình kinh tế – xã hội có nhiều biến động và phát triển vượt bậc, đồ án quy hoạch trước đây đã bộc lộ những hạn chế, không còn đáp ứng kịp thời yêu cầu mới. Do đó, việc rà soát và điều chỉnh quy hoạch chung hiện hành trở thành một yêu cầu cấp thiết.
Dự thảo nhiệm vụ quy hoạch đề xuất phạm vi điều chỉnh quy hoạch rộng 15.804ha, bao phủ toàn bộ xã Lao Bảo cùng một phần đáng kể của xã Khe Sanh và xã Tân Lập thuộc tỉnh Quảng Trị. Kế hoạch này được chia thành hai giai đoạn: ngắn hạn đến năm 2035 và dài hạn hướng tới năm 2045.
Mục tiêu cốt lõi của lần điều chỉnh quy hoạch này là định hình Khu kinh tế – thương mại đặc biệt Lao Bảo thành một cực tăng trưởng kinh tế năng động, bền vững, đóng góp vào sự phát triển chung của tỉnh Quảng Trị. Đồng thời, quy hoạch phải hài hòa với Chiến lược phát triển kinh tế cửa khẩu quốc gia, Quy hoạch tỉnh Quảng Trị giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến 2050, và các định hướng phát triển kinh tế – xã hội cấp tỉnh, cấp quốc gia.
Bên cạnh mục tiêu kinh tế, quy hoạch cũng đặc biệt chú trọng nâng cao chất lượng cuộc sống và trình độ nguồn nhân lực tại địa phương. Đồng thời, Khu kinh tế Lao Bảo sẽ trở thành thỏi nam châm thu hút các nguồn vốn đầu tư và đội ngũ lao động chất lượng cao từ khắp nơi đến an cư và phát triển sự nghiệp.
Trong viễn cảnh tương lai, khu vực quy hoạch được kỳ vọng sẽ vươn mình trở thành một trung tâm thương mại, dịch vụ và du lịch sầm uất; một hạt nhân kinh tế – văn hóa, khoa học kỹ thuật trọng điểm của tỉnh Quảng Trị, song hành với việc củng cố vững chắc quốc phòng – an ninh khu vực biên giới.
Nhiệm vụ quy hoạch đề ra mục tiêu đầy tham vọng: đạt mức tăng trưởng kinh tế (GRDP) bình quân 12 – 14%/năm trong giai đoạn 2026 – 2030 và duy trì ổn định trên 10%/năm trong các giai đoạn tiếp theo. Đến năm 2030, tỷ lệ lấp đầy các khu công nghiệp/thương mại đã đầu tư hạ tầng kỹ thuật dự kiến đạt tối thiểu 50 – 60%, và nỗ lực phấn đấu đạt trên 85% vào năm 2045.
Ông Phan Văn Thắng, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Quảng Trị, đã nghiêm túc tiếp thu toàn bộ ý kiến đóng góp từ Hội đồng thẩm định.
Về bản chất, Khu kinh tế – thương mại đặc biệt Lao Bảo sẽ được định vị là tâm điểm logistics, trung tâm trung chuyển hàng hóa và cung ứng dịch vụ thương mại quốc tế. Nơi đây sẽ giữ vai trò cửa ngõ giao thương quốc tế huyết mạch, nằm trên hành lang kinh tế chiến lược kết nối từ Myanmar, Thái Lan, Lào xuyên Việt Nam và hướng ra Biển Đông.
Lao Bảo sẽ là nơi tiên phong thử nghiệm các cơ chế đột phá như “một cửa, một lần dừng” (one-stop, one-check), chính sách phi thuế quan, tự do hóa thương mại và đầu tư, cùng các thủ tục hành chính liên thông giữa hai quốc gia. Những cơ chế này nhằm mục tiêu tối ưu hóa lưu thông dòng vốn và hàng hóa, tạo thuận lợi tối đa cho các hoạt động kinh tế.
Trong tầm nhìn ngắn và trung hạn, Khu kinh tế – thương mại đặc biệt Lao Bảo sẽ phát triển thành một khu kinh tế tổng hợp đa ngành, đa lĩnh vực, tiến tới hình thành Khu kinh tế thương mại qua biên giới chung Lao Bảo (Việt Nam) – Densavan (Lào), và xa hơn là một khu thương mại tự do hoàn chỉnh.
Với vai trò là khu phức hợp đa năng, Lao Bảo sẽ tập trung phát triển công nghiệp chế biến – chế tạo, dịch vụ logistics hiện đại và du lịch biên mậu, khai thác tối đa lợi thế so sánh vượt trội của tỉnh Quảng Trị (Việt Nam) và tỉnh Savannakhet (Lào).
Hơn nữa, đây là khu vực được hưởng các chính sách ưu đãi cao nhất theo quy định pháp luật hiện hành dành cho các hoạt động thương mại biên giới. Lao Bảo được kỳ vọng trở thành vùng kinh tế động lực, cực tăng trưởng chủ chốt, đồng thời là trung tâm kinh tế, văn hóa, giáo dục, khoa học kỹ thuật của toàn bộ khu vực phía Tây tỉnh Quảng Trị, luôn chú trọng đảm bảo vị trí chiến lược về an ninh, quốc phòng.
Dự báo dân số cho Khu kinh tế – thương mại đặc biệt Lao Bảo đến năm 2035 sẽ đạt từ 81.900 đến 84.700 người, và tiếp tục tăng lên khoảng 93.800 đến 97.100 người vào năm 2045.
Xác Định Rõ Nét Tính Chất và Khung Cơ Chế Đặc Thù Cho Phát Triển Khu Kinh Tế
Tại phiên họp, đại diện Vụ Quy hoạch – Kiến trúc (Bộ Xây dựng) đã nhấn mạnh yêu cầu đối với đơn vị tư vấn và địa phương cần rà soát kỹ lưỡng hiện trạng phát triển kinh tế, quy hoạch sử dụng đất, hệ thống hạ tầng kết nối và các cơ chế chính sách hiện hành. Từ đó, cần làm rõ những nguyên nhân cốt lõi khiến khu kinh tế chưa đạt được hiệu quả thu hút đầu tư như kỳ vọng. Ngoài ra, nhiệm vụ điều chỉnh quy hoạch cũng phải định rõ các mục tiêu và tính chất mới của khu vực.
Bà Trần Thu Hằng, Vụ trưởng Vụ Quy hoạch – Kiến trúc, đề xuất cần phân tích sâu sắc các yếu tố dẫn đến hiệu quả thu hút đầu tư còn hạn chế tại Khu kinh tế Lao Bảo trong giai đoạn vừa qua.
Đại diện Bộ Công an kiến nghị rà soát toàn diện và bổ sung cơ sở pháp lý cần thiết, đảm bảo các chỉ tiêu quy hoạch sử dụng đất phục vụ an ninh. Đồng thời, cần kiểm tra lại các dự án đã và đang triển khai. Đại diện Bộ Quốc phòng cũng đặc biệt lưu ý về việc bảo toàn và phát huy hiệu quả quy hoạch sử dụng đất quốc phòng, cùng các khu vực ưu tiên cho nhiệm vụ quốc phòng, an ninh.
Đại diện Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất xây dựng các giải pháp cụ thể, mang tính đột phá nhằm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Bên cạnh đó, cần ban hành những chính sách hấp dẫn để thu hút đội ngũ giáo viên, giảng viên có chuyên môn và kinh nghiệm vượt trội.
Bộ Khoa học và Công nghệ kiến nghị tích hợp mạnh mẽ các yếu tố trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số và dữ liệu lớn vào công tác quản lý, vận hành, với mục tiêu kiến tạo một khu kinh tế cửa khẩu thông minh. Đồng thời, cần bổ sung các giải pháp chiến lược cho việc phát triển hạ tầng số đồng bộ.
Phía Bộ Công thương nhấn mạnh sự cần thiết phải nghiên cứu sâu rộng hơn về định hướng phát triển năng lượng bền vững tại khu vực biên giới Việt – Lào.
Đại diện Cục Phát triển đô thị (Bộ Xây dựng) kiến nghị bổ sung các căn cứ pháp lý cập nhật như Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn; Nghị định số 34/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn; cùng với việc lồng ghép định hướng phát triển đô thị trong khu kinh tế theo tinh thần Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 về phân loại đô thị.
Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng đề xuất làm rõ hiện trạng hệ thống hạ tầng giao thông kết nối với nước bạn Lào và đánh giá chi tiết tình hình hạ tầng thương mại tại khu vực biên giới.
Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam khuyến nghị bổ sung các căn cứ pháp lý liên quan đến hệ thống cảng biển. Trong khi đó, Cục Đường bộ Việt Nam yêu cầu đánh giá sâu rộng về nhu cầu vận tải gắn liền với Quốc lộ 9…
Sơ đồ minh họa vị trí chiến lược và mối liên hệ vùng của Khu kinh tế – thương mại đặc biệt Lao Bảo, định hướng đến năm 2045.
Thay mặt chính quyền địa phương, ông Phan Văn Thắng, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Quảng Trị, đã cam kết tiếp thu toàn bộ ý kiến đóng góp của Hội đồng thẩm định, đồng thời sẽ khẩn trương chỉnh sửa và hoàn thiện dự thảo trong thời gian sớm nhất.
Kết luận phiên họp, Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn chỉ đạo tỉnh Quảng Trị và đơn vị tư vấn cần phân tích sâu sắc nguyên nhân khiến việc thu hút đầu tư chưa đạt hiệu quả tối ưu trong giai đoạn vừa qua. Trên cơ sở đó, cần đề xuất định hướng phát triển và điều chỉnh quy hoạch một cách hợp lý và chiến lược hơn.
Các nhiệm vụ trọng tâm bao gồm: rà soát căn cứ pháp lý đảm bảo phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp; xem xét lại phạm vi và ranh giới điều chỉnh quy hoạch để tương thích với các quy hoạch cấp trên; xác định rõ ràng mục tiêu và tính chất của khu kinh tế; đánh giá kỹ lưỡng thực trạng và tiềm năng phát triển; rà soát toàn diện hiện trạng hạ tầng kết nối; nghiên cứu và đề xuất các cơ chế đặc thù; đồng thời đánh giá khả năng chuyển đổi mục đích sử dụng đất phục vụ phát triển công nghiệp…
Hội đồng thẩm định đã nhất trí thông qua và sẽ trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, phê duyệt nhiệm vụ điều chỉnh quy hoạch chung Khu kinh tế – thương mại đặc biệt Lao Bảo, sau khi chính quyền địa phương và đơn vị tư vấn hoàn tất việc tiếp thu các ý kiến góp ý, chỉnh sửa và hoàn thiện hồ sơ.
