Nghị định số 35/2026/NĐ-CP của Bộ Xây dựng xác lập nguyên tắc cốt lõi rằng mọi phát triển đô thị phải đảm bảo quốc phòng, an ninh, tăng trưởng xanh, thích ứng biến đổi khí hậu và hướng tới phát triển bền vững. Nghị định này dành Chương III quy định chi tiết về phát triển đô thị theo hướng tăng trưởng xanh và thích ứng biến đổi khí hậu, với các yêu cầu chung và đặc thù cụ thể. Đáng chú ý, văn bản thiết lập một hệ thống các tiêu chí đánh giá toàn diện cho đô thị tăng trưởng xanh, bao gồm các nhóm tiêu chí về hạ tầng xanh, môi trường đô thị, năng lượng và giảm phát thải. Nghị định cũng quy định cụ thể về việc giảm nhẹ phát thải khí nhà kính trong phát triển đô thị, giao trách nhiệm cho chính quyền địa phương triển khai và cho phép bố trí ngân sách hoặc cơ chế ưu đãi, nhằm định hướng chiến lược cho công cuộc xây dựng đô thị tăng trưởng xanh tại Việt Nam đến năm 2030.
Theo chia sẻ từ ông Nguyễn Mạnh Khởi, Phó Cục trưởng Cục Phát triển đô thị thuộc Bộ Xây dựng, Nghị định số 35/2026/NĐ-CP đã kiên định xác lập nguyên tắc cốt lõi: mọi hoạt động phát triển đô thị đều phải bảo đảm vững chắc quốc phòng, an ninh, đồng thời tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chí tăng trưởng xanh, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu, tăng cường năng lực phòng chống thiên tai và hướng tới sự phát triển bền vững toàn diện.
Nghị định số 35/2026/NĐ-CP đã đặt ra các nguyên tắc phát triển đô thị, trong đó đặc biệt chú trọng tăng trưởng xanh, khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, phòng chống thiên tai và phát triển bền vững. (Ảnh minh họa)
Quá trình xây dựng và triển khai các chương trình phát triển đô thị đòi hỏi phải đáp ứng một cách toàn diện các yêu cầu về kiến tạo đô thị thông minh, thúc đẩy tăng trưởng xanh, nâng cao năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu, hướng tới phát triển bền vững và đảm bảo nghiêm ngặt công tác phòng chống thiên tai theo các quy định hiện hành.
Đáng chú ý, Nghị định số 35/2026/NĐ-CP dành riêng Chương III để quy định một cách chi tiết và cụ thể các nội dung trọng tâm liên quan đến phát triển đô thị theo hướng tăng trưởng xanh, khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, nhằm mục tiêu cao nhất là phát triển bền vững.
Trong khuôn khổ chương này, nghị định đã phác thảo rõ ràng các yêu cầu chung, đồng thời cụ thể hóa các yêu cầu đặc thù đối với việc phát triển đô thị tăng trưởng xanh. Văn bản này cũng quy định phương pháp đánh giá việc thực hiện, và đặc biệt là thiết lập hệ thống các tiêu chí đánh giá cho đô thị tăng trưởng xanh.
Nhóm tiêu chí về hạ tầng xanh đô thị được xác định bao gồm: Tỷ lệ sử dụng vận tải hành khách công cộng; tỷ lệ xe buýt vận hành bằng năng lượng xanh; tỷ lệ phương tiện giao thông cá nhân có mức phát thải hạn chế; sự hiện diện của các tuyến đường dành riêng cho xe đạp; tỷ lệ đường đô thị áp dụng công nghệ và thiết bị chiếu sáng tiết kiệm năng lượng hoặc sử dụng năng lượng tái tạo; tỷ lệ dân số được cung cấp nước sạch qua hệ thống cấp nước tập trung; và diện tích cây xanh công cộng bình quân đầu người.
Nhóm các tiêu chí môi trường đô thị bao gồm: Chỉ số chất lượng không khí; tỷ lệ chất thải rắn sinh hoạt được thu gom, vận chuyển và xử lý đáp ứng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật; tỷ lệ nước thải sinh hoạt được thu gom và xử lý đạt tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật; tỷ lệ số ngày trong năm mà nồng độ bụi siêu mịn (PM2.5) và bụi mịn (PM10) trong môi trường không khí vượt quá quy chuẩn kỹ thuật môi trường cho phép.
Nhóm các tiêu chí về năng lượng và giảm phát thải tại đô thị được cụ thể hóa thông qua: Tỷ lệ sử dụng năng lượng tái tạo trong tổng tiêu thụ năng lượng toàn đô thị; tỷ lệ nhà ở dân dụng lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu; và tổng số lượng các công trình xanh được công nhận.
Nghị định số 35/2026/NĐ-CP đã quy định chi tiết về phát triển đô thị tăng trưởng xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu, hướng đến phát triển bền vững. (Ảnh minh họa)
Đặc biệt, về nội dung phát triển đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu, Nghị định số 35/2026/NĐ-CP đã ban hành những quy định hết sức cụ thể, hướng tới mục tiêu tối ưu hóa việc giảm nhẹ phát thải khí nhà kính trong quy trình phát triển đô thị.
Theo đó, bên cạnh việc thực hiện các quy định về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính theo luật bảo vệ môi trường, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh còn có trách nhiệm triển khai các nội dung giảm nhẹ phát thải khí nhà kính trong phát triển đô thị theo quy định của Nghị định này. Các nội dung này bao gồm: Phát triển đa dạng các loại hình phương tiện giao thông thân thiện với môi trường; quy hoạch và bố trí hợp lý diện tích cây xanh, mặt nước cùng các không gian công cộng trong các phương án phát triển đô thị; và tuân thủ chặt chẽ các quy định về đầu tư xây dựng công trình nhằm thúc đẩy tăng trưởng xanh đô thị.
Để hỗ trợ thực hiện các mục tiêu này, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và Ủy ban nhân dân cấp xã được trao quyền quyết định hoặc báo cáo Hội đồng nhân dân cùng cấp để phê duyệt bố trí ngân sách địa phương, hoặc thiết lập các cơ chế ưu đãi đặc thù theo quy định của pháp luật về ngân sách, nhằm tài trợ cho các hoạt động phát triển đô thị tăng trưởng xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Ông Khởi nhận định, Nghị định số 35/2026/NĐ-CP không chỉ kế thừa mà còn phát triển sâu rộng nội dung từ Quyết định số 84/QĐ-TTg ngày 19/1/2018 (phê duyệt kế hoạch phát triển đô thị tăng trưởng xanh Việt Nam đến năm 2030) và Thông tư số 01/2018/TT-BXD ngày 5/1/2018 (quy định về chỉ tiêu xây dựng đô thị tăng trưởng xanh). Trên nền tảng vững chắc đó, Nghị định số 35/2026/NĐ-CP đã kiến tạo một hệ thống tiêu chí toàn diện, là kim chỉ nam chiến lược cho công cuộc xây dựng đô thị tăng trưởng xanh tại Việt Nam cho đến năm 2030.
