Dự thảo điều chỉnh, mở rộng Quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế Nghi Sơn (Thanh Hóa) đến năm 2045, tầm nhìn 2060 đang được triển khai nhằm khắc phục những bất cập của quy hoạch hiện hành và định hướng phát triển mới. Mục tiêu chính là biến Nghi Sơn thành khu kinh tế tổng hợp đa ngành, đa lĩnh vực, trọng điểm công nghiệp nặng, cảng biển, đô thị, du lịch và trung tâm năng lượng hàng đầu.
Quy hoạch này bao trùm toàn bộ diện tích khoảng 106.000ha, định vị Nghi Sơn là đầu mối giao thông chiến lược, cửa ngõ giao thương quan trọng, đồng thời là khu đô thị ven biển hiện đại, xanh và bền vững. Hội đồng thẩm định đã cơ bản nhất trí với dự thảo nhưng yêu cầu rà soát kỹ lưỡng căn cứ pháp lý, phạm vi ranh giới, khả năng khai thác cảng biển, hạ tầng kỹ thuật, đánh giá tác động môi trường.
Thứ trưởng Bộ Xây dựng cũng nhấn mạnh cần làm rõ các nội dung kế thừa, nội dung trọng yếu cần điều chỉnh, đồng thời đề xuất cơ chế, chính sách đặc thù để thúc đẩy sự phát triển đột phá. Các ý kiến đóng góp đã được Ban Quản lý Khu kinh tế Nghi Sơn nghiêm túc tiếp thu để hoàn thiện dự thảo trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.
Định hình Khu kinh tế Tổng hợp Đa ngành, Đa lĩnh vực
Trước bối cảnh này, Đồ án điều chỉnh, mở rộng Quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế Nghi Sơn giai đoạn đến năm 2035 và tầm nhìn đến năm 2050 đã được Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1699/QĐ-TTg ngày 7/12/2018 phê duyệt.
Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn chủ trì Hội nghị thẩm định Nhiệm vụ điều chỉnh Quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế Nghi Sơn, tỉnh Thanh Hóa đến năm 2045, tầm nhìn đến năm 2060.
Tuy nhiên, kể từ thời điểm phê duyệt (2018) đến nay, quá trình triển khai quy hoạch đã chứng kiến nhiều biến động trong định hướng phát triển, đồng thời bộc lộ một số bất cập thực tiễn, đòi hỏi sự điều chỉnh kịp thời.
Dự thảo Nhiệm vụ đã xác định rõ phạm vi ranh giới điều chỉnh quy hoạch, bao trùm toàn bộ diện tích đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt trong Đồ án điều chỉnh, mở rộng Quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế Nghi Sơn, tỉnh Thanh Hóa đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050 theo Quyết định số 1699/QĐ-TTg.
Quy mô tổng thể của đồ án quy hoạch dự kiến khoảng 106.000ha, phân bổ thành 66.497,57ha đất liền và hải đảo, cùng 39.502,43ha mặt nước biển. Thời hạn quy hoạch được đặt ra đến năm 2045, với tầm nhìn chiến lược đến năm 2060.
Dự thảo Nhiệm vụ định hướng rõ ràng mục tiêu chuyển đổi Khu kinh tế Nghi Sơn thành một trung tâm phát triển năng động, một trọng điểm chiến lược kết nối vùng động lực Bắc Trung Bộ với vùng động lực phía Bắc. Đồng thời, khu vực này sẽ đóng vai trò là cầu nối huyết mạch giữa Bắc Bộ với Trung Bộ và Nam Bộ, mở rộng giao thương với thị trường Nam Lào và Đông Bắc Thái Lan, qua đó kiến tạo động lực mạnh mẽ cho sự phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh Thanh Hóa và các tỉnh khu vực lân cận…
Mục tiêu then chốt của việc điều chỉnh quy hoạch là kiến tạo và phát triển Khu kinh tế Nghi Sơn trở thành một khu kinh tế tổng hợp đa ngành, đa lĩnh vực, với các trụ cột vững chắc bao gồm công nghiệp, cảng biển, đô thị và du lịch.
Trọng tâm phát triển sẽ tập trung vào ngành công nghiệp nặng và công nghiệp cơ bản, song hành với việc xây dựng và vận hành hiệu quả Cảng biển Nghi Sơn. Đặc biệt, việc đầu tư phát triển hạ tầng và cơ sở công nghiệp năng lượng tại Khu kinh tế Nghi Sơn được kỳ vọng sẽ đưa tỉnh Thanh Hóa trở thành một trong những trung tâm năng lượng hàng đầu của vùng Bắc Trung Bộ và cả nước.
Về tính chất, Khu kinh tế Nghi Sơn được định vị là một khu vực đô thị ven biển hiện đại, hài hòa với vùng nông thôn sinh thái phía Tây. Phát triển theo định hướng xanh, bền vững, khu vực này sẽ kết hợp chặt chẽ với các ngành dịch vụ và du lịch, nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống và thu hút mạnh mẽ dân cư, lao động đến sinh sống và làm việc.
Khu kinh tế Nghi Sơn sẽ vươn mình thành một đầu mối giao thông chiến lược, một cửa ngõ quan trọng cho việc giao thương hàng hóa, kết nối hiệu quả vùng Bắc Lào, Đông Bắc Thái Lan cùng khu vực phụ cận Thanh Hóa với các tuyến hàng hải quốc gia và quốc tế, thông qua hệ thống đường bộ và Cảng biển Nghi Sơn. Bên cạnh đó, khu vực này còn mang ý nghĩa chiến lược đặc biệt về an ninh – quốc phòng.
Ông Trịnh Huy Triều, Trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế Nghi Sơn phát biểu tại Hội nghị.
Đến năm 2045, dự báo khu vực quy hoạch sẽ đạt quy mô dân số khoảng 550.000 người. Về cơ cấu sử dụng đất, dự kiến phân bổ như sau: khoảng 9.500ha cho đất công nghiệp và kho tàng; 700 – 800ha cho đất cảng biển và dịch vụ logistics; 6.200ha cho đất đô thị và dịch vụ thương mại; và 6.300 – 6.800ha dành cho đất dịch vụ du lịch và du lịch sinh thái.
Dựa trên việc rà soát kỹ lưỡng và kế thừa những yếu tố phù hợp từ các quy hoạch tổng thể và quy hoạch đô thị, nông thôn đã được phê duyệt, Nhiệm vụ điều chỉnh lần này yêu cầu phân tích sâu sắc và làm rõ các mục tiêu, yêu cầu, định hướng chiến lược từ các nghị quyết, quyết định, văn bản pháp lý, chủ trương và chính sách của Đảng, Quốc hội, Chính phủ liên quan đến sự phát triển của tỉnh Thanh Hóa.
Nhiệm vụ này cũng đòi hỏi phải phân tích và đánh giá toàn diện tác động của các quy hoạch ngành cấp quốc gia và cấp tỉnh Thanh Hóa đối với Khu kinh tế Nghi Sơn. Đặc biệt, định hướng nghiên cứu quy hoạch phải đảm bảo tính thống nhất và đồng bộ tuyệt đối với các quy hoạch cấp trên, quy hoạch ngành quốc gia, cũng như hài hòa với mọi quy hoạch liên quan khác.
Kiến nghị Cơ chế và Chính sách Đặc thù
Các thành viên Hội đồng thẩm định đã nhất trí đánh giá rằng dự thảo Nhiệm vụ điều chỉnh Quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế Nghi Sơn, tỉnh Thanh Hóa đến năm 2045, tầm nhìn đến năm 2060, về cơ bản đã đáp ứng đầy đủ các quy định pháp luật hiện hành về quy hoạch đô thị và nông thôn.
Tuy nhiên, Vụ Quy hoạch – Kiến trúc (Bộ Xây dựng) đã đề xuất đơn vị tư vấn và chính quyền địa phương tiến hành rà soát kỹ lưỡng các căn cứ pháp lý, đồng thời làm rõ sự cần thiết của việc điều chỉnh quy hoạch, cũng như phạm vi và ranh giới lập quy hoạch. Các yêu cầu bổ sung bao gồm: rà soát sự tương thích của điều chỉnh quy hoạch Khu kinh tế Nghi Sơn với các quy hoạch cấp trên; đánh giá khả năng khai thác tối ưu cảng biển và năng lực đáp ứng của hạ tầng kỹ thuật; xem xét khả năng kết nối khu kinh tế với các vùng lân cận; rà soát hiện trạng phát triển đô thị theo các tiêu chuẩn mới; điều chỉnh các dự báo phát triển để phù hợp hơn với thực tiễn; và làm rõ báo cáo đánh giá tác động môi trường…
Ông Vũ Anh Tú, Phó Vụ trưởng Vụ Quy hoạch – Kiến trúc, đóng góp ý kiến cho Nhiệm vụ điều chỉnh Quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế Nghi Sơn, tỉnh Thanh Hóa đến năm 2045, tầm nhìn đến năm 2060.
Các thành viên khác trong Hội đồng thẩm định cũng kiến nghị tỉnh Thanh Hóa cần nghiên cứu và cập nhật mục tiêu, tính chất của khu kinh tế sao cho phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp. Bên cạnh đó, các nội dung sau cũng được yêu cầu làm rõ: vị thế trung tâm năng lượng quốc gia, lợi thế cạnh tranh đặc thù, chiến lược ứng dụng chuyển đổi số trong vận hành và quản lý hướng tới xây dựng khu kinh tế thông minh; rà soát các dự báo về thu hút đầu tư. Đặc biệt, cần phân định rõ ràng các nội dung cần điều chỉnh và những yếu tố kế thừa từ quy hoạch hiện hành; đánh giá chi tiết không gian phát triển hạ tầng, nhất là hạ tầng cảng biển; và rà soát lại dự báo quy mô dân số.
Đại diện chính quyền địa phương, ông Trịnh Huy Triều, Trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế Nghi Sơn, đã nghiêm túc tiếp thu toàn bộ các ý kiến đóng góp từ Hội đồng thẩm định. Đồng thời, ông cũng đã giải trình chi tiết một số nội dung quan trọng liên quan đến xu thế phát triển mới của khu kinh tế, chiến lược chuyển đổi số trong vận hành, và kế hoạch phát triển hạ tầng.
Bản đồ ranh giới và phạm vi lập Quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế Nghi Sơn, tỉnh Thanh Hóa đến năm 2045, tầm nhìn đến năm 2060.
Tổng kết Hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn nhấn mạnh Khu kinh tế Nghi Sơn là một trọng điểm kinh tế quốc gia với tiềm năng phát triển vượt trội. Tuy nhiên, để định hình đúng đắn hướng phát triển trong giai đoạn tiếp theo, ông yêu cầu chính quyền địa phương và đơn vị tư vấn cần đánh giá sâu sắc hơn về khả năng khai thác tối đa tiềm năng, thế mạnh từ điều kiện tự nhiên của khu kinh tế ven biển, cùng với năng lực thu hút đầu tư.
Thứ trưởng yêu cầu làm rõ các nội dung kế thừa từ quy hoạch hiện hữu và những nội dung trọng yếu cần điều chỉnh; đồng thời phải xác định rõ phạm vi, ranh giới lập quy hoạch sao cho tương thích với mô hình tổ chức chính quyền hai cấp. Các hạng mục khác bao gồm: rà soát chỉ tiêu, dự báo về quy mô dân số và sử dụng đất; cùng với việc đánh giá tác động môi trường một cách toàn diện.
Cuối cùng, Thứ trưởng đề nghị địa phương cần rà soát lại toàn bộ tính chất và chức năng của Khu kinh tế Nghi Sơn, đồng thời nghiên cứu để đề xuất các cơ chế, chính sách đặc thù nhằm thúc đẩy sự phát triển đột phá của khu kinh tế trong bối cảnh mới.
Hội đồng thẩm định đã nhất trí đề nghị đơn vị tư vấn và chính quyền địa phương khẩn trương tiếp thu các ý kiến đóng góp để hoàn thiện dự thảo Nhiệm vụ, trình Thủ tướng Chính phủ xem xét và phê duyệt trong thời gian sớm nhất.
