Ninh Bình đặt mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2030, đặc trưng bởi đô thị di sản thiên niên kỷ, theo Quy hoạch tỉnh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2050. Tỉnh định hướng phát triển đa trụ cột với công nghiệp công nghệ cao, du lịch, công nghiệp văn hóa và kinh tế biển là các mũi nhọn, đồng thời đầu tư đồng bộ vào hạ tầng kết nối liên vùng. Với vai trò là "gạch nối" chiến lược giữa Đồng bằng sông Hồng và Bắc Trung Bộ, Ninh Bình đặc biệt chú trọng khai thác lợi thế di sản và cảnh quan thiên nhiên để trở thành "Trung tâm du lịch di sản – sinh thái – văn hóa – tôn giáo" hàng đầu Việt Nam. Tầm nhìn xa hơn đến năm 2050, tỉnh có tiềm năng trở thành "Kinh đô Phật giáo Việt Nam", tuy nhiên cần cân bằng phát triển kinh tế với bảo tồn di sản và thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu.
Ninh Bình: Vươn mình thành cực tăng trưởng trọng điểm phía Nam Đồng bằng sông Hồng
Theo điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Ninh Bình giai đoạn 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050, đã được phê duyệt tại Quyết định số 568/QĐ-UBND ngày 26/2/2026, Ninh Bình đặt mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2030, nổi bật với đặc trưng đô thị di sản thiên niên kỷ. Mục tiêu này đi kèm với tỷ lệ đô thị hóa dự kiến đạt khoảng 60,1%.
Buổi tọa đàm “Quy hoạch vùng Đồng bằng sông Hồng và tầm nhìn phát triển tỉnh Ninh Bình trong mối liên kết vùng” đã thu hút sự tham gia của nhiều chuyên gia quy hoạch hàng đầu.
Cấu trúc quy hoạch của Ninh Bình được định hướng theo 1 trục động lực chính (hành lang Bắc – Nam), 6 hành lang phát triển, 3 trung tâm đô thị trọng điểm (Phủ Lý, Hoa Lư, Nam Định) và phân chia thành 4 vùng kinh tế chiến lược.
Trong số đó, vùng kinh tế trung tâm được xác định là khu vực đô thị hạt nhân, đóng vai trò là trung tâm hành chính, dịch vụ chất lượng cao, và công nghiệp công nghệ cao, tạo động lực chính cho sự phát triển của tỉnh; đồng thời gắn kết mật thiết với hành lang kinh tế Bắc – Nam (hành lang kinh tế trung tâm) của tỉnh.
Vùng kinh tế ven biển tập trung phát triển đa dạng các ngành kinh tế biển như vận tải, du lịch, nuôi trồng và khai thác thủy hải sản, cùng với sự hình thành và mở rộng các khu công nghiệp, đặc biệt là khu kinh tế Ninh Cơ.
Vùng đồng bằng nội địa hướng tới phát triển nông nghiệp bền vững, song song với việc mở rộng quy mô công nghiệp và dịch vụ. Ngoài ra, còn có vùng kinh tế riêng biệt ở phía Tây Bắc của tỉnh.
Các trụ cột phát triển chính được tập trung vào công nghiệp công nghệ cao, du lịch, công nghiệp văn hóa và kinh tế biển. Tỉnh cũng cam kết đầu tư đồng bộ vào hạ tầng kết nối liên vùng và quốc tế, bao gồm phát triển đường ven biển, các tuyến đường kết nối chiến lược, và định hướng xây dựng đường sắt tốc độ cao.
Tại tọa đàm “Quy hoạch vùng Đồng bằng sông Hồng và tầm nhìn phát triển tỉnh Ninh Bình trong mối liên kết vùng”, TS Ngô Trung Hải, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển Đô thị Việt Nam, đã đặt vấn đề cần nghiêm túc xem xét về viễn cảnh đến năm 2050, liệu Ninh Bình có còn duy trì đặc trưng đô thị di sản thiên niên kỷ hay sẽ chứng kiến sự gia tăng đáng kể diện tích các khu công nghiệp sau khi thực hiện sáp nhập tỉnh.
Ninh Bình đặt mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2030, mang bản sắc đô thị di sản thiên niên kỷ độc đáo.
PGS.TS Lưu Đức Hải, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển Đô thị Việt Nam, nhận định Ninh Bình đóng vai trò như một “gạch nối” chiến lược giữa hai vùng Đồng bằng sông Hồng và Bắc Trung Bộ. Để tối ưu hóa vị thế đặc biệt này trong Vùng Đồng bằng sông Hồng mới, quy hoạch hạ tầng kỹ thuật cần ưu tiên nâng cấp hệ thống logistics thủy nội địa (khai thác hiệu quả sông Đáy), đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng năng lượng xanh (như trạm sạc, lưới điện thông minh), và phát triển hạ tầng kỹ thuật số liên vùng đồng bộ.
Đẩy mạnh phát triển du lịch sinh thái và văn hóa di sản
Bản điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Ninh Bình giai đoạn 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050, đã xác định rõ định hướng phát triển du lịch tỉnh Ninh Bình trở thành một cực tăng trưởng then chốt, với khả năng kết nối chặt chẽ với tam giác động lực Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh. Trọng tâm của chiến lược này là phát triển mô hình “Đô thị di sản thiên niên kỷ” theo hướng xanh, bền vững và thông minh; đồng thời định vị thương hiệu Ninh Bình là “Trung tâm du lịch di sản – sinh thái – văn hóa – tôn giáo” hàng đầu Việt Nam. Sự phát triển này sẽ là sự kết hợp hài hòa giữa bảo tồn, phát huy giá trị di sản và ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số cùng kinh tế tri thức.
Quy hoạch tỉnh Ninh Bình giai đoạn 2021 – 2030, tầm nhìn đến 2050, định hình phát triển mô hình “Đô thị di sản thiên niên kỷ” hướng tới sự xanh, bền vững và thông minh.
Ninh Bình cam kết đưa du lịch, cùng với công nghiệp văn hóa và công nghiệp giải trí, trở thành cụm ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp khoảng 10% vào tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) của tỉnh.
Tại tọa đàm, PGS.TS Hoàng Vĩnh Hưng, Viện trưởng Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia (Bộ Xây dựng), đã chỉ ra rằng Ninh Bình sở hữu nhiều lợi thế vượt trội về cảnh quan thiên nhiên và tài nguyên sinh thái. Do đó, tỉnh cần tập trung khai thác và phát huy tối đa những tiềm năng này để phát triển du lịch sinh thái, đồng thời nâng cao hiệu quả khai thác du lịch đi đôi với việc bảo tồn nghiêm ngặt các giá trị sinh thái đặc hữu của địa phương.
PGS.TS.KTS. Nguyễn Vũ Phương, Phó Giám đốc Học viện Chiến lược, Bồi dưỡng Cán bộ Xây dựng (Bộ Xây dựng), nhận định Ninh Bình là vùng đất giàu lịch sử – di sản văn hóa gắn liền với Cố đô Hoa Lư, đồng thời sở hữu hệ sinh thái văn hóa và cảnh quan thiên nhiên đặc sắc. Tỉnh còn là cửa ngõ chiến lược kết nối Đồng bằng sông Hồng với Bắc Trung Bộ, tạo nên sự giao thoa độc đáo giữa đô thị, sinh thái, du lịch và công nghiệp. Với lợi thế đa dạng địa hình từ đồng bằng đến ven biển, Ninh Bình có tiềm năng phát triển theo mô hình đa trụ cột: đô thị – du lịch – văn hóa – nông nghiệp công nghệ cao – công nghiệp sạch – kinh tế biển, hướng tới mục tiêu trở thành đô thị thiên niên kỷ và thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2030.
Để đảm bảo phát triển bền vững, Ninh Bình cần khai thác hiệu quả các lợi thế về du lịch sinh thái, đồng thời ưu tiên bảo tồn giá trị sinh thái độc đáo của địa phương.
Trong bối cảnh vùng Đồng bằng sông Hồng được đặt mục tiêu tăng trưởng cao, Ninh Bình đứng trước cơ hội lớn để trở thành một cực tăng trưởng xanh, nơi bảo tồn di sản song hành với đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, tỉnh cũng đối mặt với những tác động rõ rệt từ biến đổi khí hậu, đặc biệt là nguy cơ ngập lụt và nước biển dâng. Do đó, việc tích hợp các giải pháp thích ứng khí hậu vào quy hoạch và đầu tư là yếu tố then chốt để nâng cao sức hấp dẫn và đảm bảo phát triển bền vững trong dài hạn.
Về phần mình, TS.KTS. Nguyễn Thu Hạnh, Chủ tịch Liên hiệp khoa học phát triển du lịch bền vững (STDe), chia sẻ tầm nhìn đến năm 2050, Ninh Bình có tiềm năng lớn để được định vị là “Kinh đô Phật giáo Việt Nam”, một điểm đến du lịch tâm linh hàng đầu tại châu Á, sở hữu hệ thống kết cấu hạ tầng du lịch đồng bộ, hiện đại và đạt tiêu chuẩn quốc tế.
Để hiện thực hóa tầm nhìn chiến lược này, bà Hạnh đề xuất hai nhóm giải pháp chủ đạo. Thứ nhất là phát triển hệ thống sản phẩm du lịch tâm linh đẳng cấp quốc tế, bao gồm: các hành trình du lịch tâm linh dọc sông Đáy – sông Hồng; du lịch tâm linh kết hợp với công nghiệp văn hóa; du lịch tâm linh tích hợp ứng dụng công nghệ; du lịch tâm linh kết hợp thiền và chữa bệnh bằng năng lượng; cùng các lễ hội tâm linh quốc tế. Thứ hai là đầu tư đồng bộ vào hạ tầng du lịch tâm linh theo tuyến du lịch ven sông Hồng, đặc biệt chú trọng bảo tồn nguyên vẹn các vùng không gian xanh ven sông Đáy – sông Hồng; quy hoạch và phát triển hạ tầng tuyến du lịch đường thủy và đường bộ dọc theo sông Đáy, sông Hồng; và phát triển kinh tế du lịch tuần hoàn.
Bà Hạnh nhấn mạnh rằng việc phát triển thương hiệu du lịch Ninh Bình theo dòng chảy tâm linh sông Hồng không chỉ là chiến lược khai thác tối ưu tài nguyên du lịch, mà còn là phương cách khẳng định vai trò độc đáo của Ninh Bình như một trung tâm văn hóa – tâm linh đặc biệt của Việt Nam. Với quy hoạch và đầu tư đồng bộ, Ninh Bình hoàn toàn có khả năng trở thành điểm đến hành hương và du lịch tâm linh hàng đầu châu Á trong tương lai.
Tổng kết tọa đàm, KTS Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển Đô thị, đã nêu bật 3 vấn đề trọng yếu cần được quan tâm trong định hướng phát triển vùng Đồng bằng sông Hồng. Một trong số đó là việc phát huy bản sắc văn hóa và giá trị di sản như một nguồn lực phát triển mạnh mẽ. Không gian văn hóa và bản sắc văn hóa đặc trưng của vùng Đồng bằng sông Hồng có ý nghĩa vô cùng quan trọng, không chỉ về mặt tinh thần mà còn là động lực thúc đẩy các ngành kinh tế, đặc biệt là du lịch và dịch vụ. Trong bối cảnh này, Ninh Bình được đánh giá là một địa phương có vị trí đặc biệt ở phía Nam của vùng Đồng bằng sông Hồng, đồng thời là điểm kết nối chiến lược với khu vực Bắc Trung Bộ.
“Với những lợi thế nổi bật về di sản văn hóa và tiềm năng du lịch, địa phương này được kỳ vọng sẽ tiếp tục phát huy vai trò tiên phong trong phát triển kinh tế của toàn vùng”, KTS Trần Ngọc Chính nhận định.
