Các dự án nhà ở xã hội đang đối mặt với nhiều phản ánh về thời gian tiếp nhận hồ sơ quá ngắn (hơn một tháng) trong khi quy trình hoàn thiện hồ sơ lại phức tạp và tốn thời gian. Đặc biệt, người lao động tự do gặp khó khăn lớn trong việc xác nhận thu nhập do quy định mới giao cho công an cấp xã nhưng chưa có hướng dẫn và mẫu biểu cụ thể.
Luật sư nhận định rằng công an cấp xã thiếu thẩm quyền và công cụ để xác minh chính xác các nguồn thu nhập đa dạng của người dân, gây ra gánh nặng hành chính và thiếu khách quan. Để khắc phục, người dân kiến nghị kéo dài thời gian nộp hồ sơ lên tối thiểu hai tháng.
Ngoài ra, luật sư đề xuất cơ quan quản lý nên cho phép người dân tự kê khai thu nhập và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính trung thực, thay vì yêu cầu xác nhận từ công an. Điều này nhằm tạo điều kiện thuận lợi, minh bạch và công bằng hơn trong quá trình xét duyệt nhà ở xã hội.
Áp Lực Thời Hạn Trong Hồ Sơ Nhà Ở Xã Hội
Theo ghi nhận từ nhiều phản ánh, các dự án nhà ở xã hội điển hình như Khu nhà ở xã hội Thượng Thanh (Rice City Long Châu) và dự án tại xã Đông Anh do Tổng Công ty 319 – Bộ Quốc phòng triển khai, thường có thời gian tiếp nhận hồ sơ rất ngắn, chỉ kéo dài hơn một tháng.
Người dân phản ánh đang gặp khó khăn trong việc hoàn thiện hồ sơ mua nhà ở xã hội (Trong ảnh, một dự án nhà ở xã hội đang được triển khai tại Long Biên, Hà Nội).
Tuy nhiên, quy trình hoàn thiện bộ hồ sơ đăng ký lại đòi hỏi người dân phải trải qua nhiều thủ tục hành chính phức tạp và tốn kém thời gian. Đơn cử, việc xin giấy xác nhận thu nhập tại các trung tâm hành chính công có thể mất khoảng hai ngày làm việc, trong khi thủ tục xác nhận điều kiện về nhà ở thường kéo dài đến mười ngày làm việc.
Điều này đồng nghĩa, chỉ riêng hai loại giấy tờ cơ bản trên đã chiếm gần trọn quỹ thời gian cho phép nộp hồ sơ. Chưa tính đến việc người dân còn cần chuẩn bị vô số tài liệu khác, hoặc phải đối mặt với các vấn đề phát sinh không lường trước trong quá trình thực hiện, đẩy nhiều người vào tình thế phải “chạy đua” khẩn trương với thời hạn cuối cùng.
Trước thực trạng này, cộng đồng người dân đã kiến nghị các cơ quan quản lý và chủ đầu tư cần kéo dài thời gian tiếp nhận hồ sơ đăng ký mua/thuê mua nhà ở xã hội lên tối thiểu hai tháng. Mục đích là để tạo điều kiện thuận lợi tối đa, giúp người dân có đủ thời gian chuẩn bị hồ sơ một cách đầy đủ và chính xác.
Bên cạnh đó, việc nới rộng thời gian cũng góp phần nâng cao tính minh bạch, công bằng trong toàn bộ quá trình xét duyệt và phân bổ quỹ nhà ở xã hội – một trụ cột quan trọng trong chính sách an sinh xã hội của Nhà nước.
Thách Thức Trong Xác Nhận Thu Nhập Đối Với Lao Động Tự Do
Tại Hà Nội, người dân đang đối mặt với nhiều trở ngại khi hoàn thiện hồ sơ mua nhà ở xã hội, đặc biệt là ở khâu xác nhận điều kiện về nhà ở và minh bạch thu nhập – một thách thức lớn đối với nhóm lao động tự do. Nhiều trường hợp đã phải bỏ ra hàng tháng trời nhưng vẫn chưa thể hoàn tất các thủ tục cần thiết.
Chị Nguyễn Thị Trang, một lao động tự do tại xã Đông Anh, Hà Nội, chia sẻ về khó khăn trong quá trình làm hồ sơ mua nhà ở xã hội khi bị vướng mắc tại bước xác nhận thu nhập cá nhân.
Theo quy định tại Nghị định số 261/2025/NĐ-CP của Chính phủ (có hiệu lực từ ngày 10/10/2025), những cá nhân không có hợp đồng lao động sẽ được cơ quan công an cấp xã nơi thường trú, tạm trú hoặc nơi cư trú hiện tại thực hiện việc xác nhận thu nhập.
Chị Trang bộc bạch: “Mặc dù quy định đã có, nhưng phía công an xã cho biết hiện vẫn chưa có mẫu xác nhận chính thức, cũng như chưa nhận được hướng dẫn cụ thể về quy trình thực hiện. Trong khi đó, hồ sơ phải nộp đúng thời hạn quy định, nếu chậm trễ sẽ đánh mất cơ hội sở hữu nhà ở”.
Tình trạng này không chỉ riêng chị Trang mà còn là thực tế chung của nhiều lao động tự do khác.
Yêu cầu xác nhận “chưa sở hữu nhà, chưa từng hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở” hoặc “có thu nhập thấp” đã và đang trở thành một rào cản đáng kể, buộc người dân phải vất vả hoàn thiện hồ sơ trong nhiều tuần liền.
Trao đổi với phóng viên Tiền Phong, một cán bộ công an phường tại Hà Nội khẳng định: “Chúng tôi mới chỉ tiếp nhận thông tin ban đầu về quy định mới, còn các hướng dẫn chi tiết vẫn chưa được ban hành đầy đủ. Do đó, hiện tại chúng tôi chưa thể thực hiện việc ký xác nhận thu nhập cho người dân”.
Luật sư Hoàng Tuấn Vũ.
Luật sư Hoàng Tuấn Vũ, đại diện Công ty Luật Tuệ Anh thuộc Đoàn Luật sư TP. Hà Nội, nhận định rằng quy định tại Nghị định 216/2025/NĐ-CP về xác nhận thu nhập cho nhóm lao động tự do khi mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội vẫn còn tồn tại nhiều bất cập trong quá trình triển khai thực tế.
Theo phân tích của ông Vũ, thu nhập cá nhân thường rất đa dạng về nguồn gốc và khó khăn trong việc thống kê, xác minh, không phải lúc nào cũng được thể hiện minh bạch qua các giấy tờ hành chính hay bảng lương cố định. Trong khi đó, các cơ quan công an cấp xã, phường – đơn vị được giao nhiệm vụ xác nhận thu nhập – thực tế lại thiếu thẩm quyền, công cụ cũng như dữ liệu cần thiết để kiểm chứng một cách chính xác mức thu nhập thực tế của người dân.
“Làm thế nào để cơ quan công an có thể xác định chính xác mức thu nhập của người dân để thực hiện việc xác nhận? Nếu việc ký xác nhận chỉ dựa trên cảm tính thì không thể đảm bảo tính khách quan, đồng thời còn tạo ra gánh nặng hành chính không đáng có và gây áp lực lớn về trách nhiệm cho cán bộ ký xác nhận”, ông Vũ nhấn mạnh.
Do đó, Luật sư Hoàng Tuấn Vũ đề xuất các cơ quan quản lý cần sửa đổi quy định hiện hành theo hướng cho phép người dân tự kê khai và tự cam kết về mức thu nhập của bản thân dựa trên một mẫu thống nhất. Đồng thời, cần quy định rõ rằng người kê khai phải chịu hoàn toàn trách nhiệm trước pháp luật về tính trung thực của các thông tin đã cung cấp. Khi cơ chế tự cam kết được thiết lập, nếu sau này phát hiện hành vi gian dối, cơ quan chức năng hoàn toàn có đủ cơ sở để xử lý theo đúng quy định pháp luật.
